به کوشش عباس جوادی – Türki Meseller – Azeri Turkish Proverbs & Rare Words collected by Abbas Djavadi

ق qaf rss

سوسوز قلمه

(0)
08/12/2020

سوسوز قلمه= در اصل به معنی «درخت تبریزی بی آب» اصطلاحا به آدم های لاغر گفته می شود. suusuz qälämä

قلمه

قَلَمَه = درخت تبریزی و یا صنوبر (این نامگذاری احتمالا بخاطر شکل این درخت و یا طریق کاشتن و تکثیر نهال آن است.) qälämä

قوپالاغا گؤتورمک

قوپالاغا گؤتو(ر)ماخ=برای گرفتن کسی دنبال او دویدن (واژه ای بنام قوپالاق و یا قوپالاق به ما معلوم نیست).

قولای، بیر قولای

قولای (در ترکی ترکیه: «کولای» به معنی آسان) در ترکی آذری (شفاهی و تا حدی زبان عوام) معنی چیزی کم ارزش و با کیفیت پایین می دهد، مانند قولای قارپیز: هندوانه با کیفیت پایین. اصطلاح «بیر قولای» در زبان شفاهی ترکی آذری به معنی «کمی» می آید: «بیز قولای دوشوندوم» (کمی فهمیدم).

قالاماق

قالاماخ: روی هم انباشتن (مثلا هیزم). قالانماخ (شکل مجهولی)=انباشته شدن، مثلا قصابین توکانیندا ات اوست اوسته قالانیپ.

قیرنا

قیرنا=شیر آب (کهنه شده)

قاریخماق

قاریخماق = تلسمک (عجله کردن)، تلسیب و آزماق معنی سینده اشتباه کردن … (زنجان) qarıxmaq

قاریم

قاریم (qarım) =آبراه، جوی آبی که برای هدایت آب باران درست میکنند، جوی داخل حیاط، پس از برپاکردن چادر دور چادر جوی کوچکی درست میکنند که آب باران از آنجا رفته وبه زیر و داخل چادر نرود. مثلا میگویند: چادرین دورسن قاریم ائله، حیاطدان یئکه قاریم ایلییب سویو سالیب ائشیگه

قینالتی

قینالتی= صبحانه، این را بنده حدود چهل سال پیش از یکی از دهقانان هشترود شنیده بودم. از ترکی ترکیه و اینها هم اصلا خبری نداشت. حالا نمیدانم با قهوالنی ترکیه اصلا ربطی داشته است یا نه. qeynalti در ابهر هم در سالهای دور میگفتند قهوه آلتی منجه قلیان آلتی سؤزونون مخففی دیر. سحر وقتی آغیز… ادامهٔ مطلب ›

قئین قودا

قئین قودا = اقوام و بستگان همسر

قاهارماق

قاهارماق (اردبیل و مغان) برای نوعی از حرکت دادن یک شئی سنگین از فعل قاهارماق استفاده میکنند، در یاسوکند بیجار همین فعل را به صورت قانقارماق تلفط میکنند.

قونشوم شاد

قونشوم شاد، من ده شاد – اگر همسایه من شاد باشد من هم شاد خواهم بود.

قویون قوزی

قویون قوزی ایاغینی باسماز – گوسفند پای بره را لگد نمیکند.

قویون کیمی

قویون کیمی تویدادا کسیلدیک یاسدادا کسیلدیک – مثل گوسفند سر ما را هم در عروسی بریدند و هم در عزا.

قویون دئیر

قویون دئیر باشیمی کسدین دینمه دیم، توکومو یولدون دینمه دیم ٬ووردوغون یومروق نه دیر؟ – گوسفند گوید سرم را بریدی چیزی نگفتم، پشمم را بریدی چیزی نگفتم، حالا چرا بمن مشت هم میزنی؟

دادانمیش، قودورموش

– دادانمیش قودورموشدان پیس دیر! – آموخته از خود باخته بد تر رفتار کند! منظور اینکه کسی که به چیزی عادت کرده از کسی که کنترل خود را از دست داده بد تر عمل میکند.

قویونون دیبی

قويونون گره ك ديبينده سويو اولا! – چاه باید در ته اش آب داشته باشد.

قویونی قازان

قویونو قازان گن قازار ، درین قازار ، اؤزونه قازار – کسی که چاه ترا می کند، چاه بزرگی می کند، چاه عمیقی می کند و برای خودش می کند.

قونشی قونشویا

قونشی قونشویاباخارجانینی اودایاخار – نظیر: خلق را تقلیدشان بر باد داد، ای دو صد لعنت بر این تقلید باد.

قارا قارقا

قارا قارقانین دا بالاسی اؤزونه خوشدور – بچه کلاغ سیاه هم در نظر مادرش خوشگل است.

قارداشلار

قارداشلار ساواشديلار، ابله لر ایناندیلار – برادرها باهم دعوا کردند،ابله ها هم باور کردند.

قارقا، قناری

قارقادان قناری اولماز – کلاغ فقط کلاغ است و نمی توان آنرا به جای قناری جازد.

قارقیشین ایکی باشی

قارقیشین ایکی باشی اولار – نفرین دو سر دارد.

قازان

قازان قازانا دئیر، دیبین قارا دیر- نظیر: دیگ به دیگ میگوید رویت سیاه است.

قاقا

قاقا اولمایان یئرده ایگدییه قاقا د ییه ر لر – جائی که شیرینی نباشد سنجد را شیرینی گویند.

قورخان باش

قورخان باش سالم قالار – سری که بترسد سالم میماند.

قورخان گؤزه

قورخان گؤزه چؤپ دوشه ر (و یا: قورونان گؤزه چوپ دوشه ر) – نظیر: موش توی کاسه آدم وسواسی میافتد.

قورخموش آداما

قورخموش آداما قویون باشی جوت گؤرونر (و یا: گؤز گؤردوغوندان قورخار، و یا: ایلان چالمئش آلا چاتی دان قورخار) – نظیر: مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسد.

قورتدان قورتولدوق

قورددان قورتولدوغ، غول بیابانه توش گلدیک – از شر گرگ خلاص شدیم، گرفتار غول بیابان شدیم ( از چاله به چاه افتادیم).

قورد

قورد دومانلیغی سئوه ر – گرگ از پراکندگی، بلبشویی و مه آلودی خوشش می آید تا از فرصت بوجود آمده بتواند به اهداف پلیدش دست یابد.

قوردون سلامی

قوردون سلامی طمع سیز اولماز – سلام گرگ بی طمع نیست.

قورو قورو قوربانین اولوم

قورو قورو قوربانین اولوم – نظیر: تعارف کم کن و بر مبلغ افزای.

قوناق قوناغی

قوناخ قوناغی سئومه ز ، ائو ییه سی هئچ بیرین – مهمان، مهمان را نمیتواند ببیند صاحب‌خانه هیچ کدام را.

قونشی آشی

قونشو آشی دادلی اولار(قونشو قادئنی آدامین گؤزونه قیز گله ر، تویوغو دا غاز) – مرغ همسایه بنظر غاز میاید(زن همسایه به چشم آدم ، دختر می آید و مرغش هم غاز).

قونشی پایی

قونشو پایی یاخشی دی بیرگون سنده بیرگون منده – سهم همسایه گرفتن خوب است اما یک بار هم تو سهم همسایه بده.

قویون اولمییان

قویون اولمایان یئرده گچی یه حاج عبدالکریم آقا دییرلر – جایی که گوسفند نباشد به بز حاج عبدالکریم آقا میگویند. نظیر: در شهر کوران یک چشمه پادشاه است).

قیز ائوینده

قیز ائوینده تویدور اوغلان ائوینده خبر یوخدور – در خانه عروس جشن عروسی برقرار است در خانه داماد خبری نیست.

قیز بادامدی

قیز بادام دیر ، بالاسی بادام ایچی(منیم بالام بادام دیر ، بالاسی بادامین ایچی) – دختر مانند بادام است فرزندش مغز بادام(فرزند من بادام است ، بچه اش مغز بادام).

قصاص

قصاص قیامته قالماز – مجازات گناه به قیامت نمی ماند.

قانمیرام

قانميرام قالاسان يانا يانا – نمي فهمم تا بسوزى و بسازى!

قاباقدان

قاباقدان گلنلیق ائلیر – ترجمه تخت اللفظی: «از پیش در میاید». نظیر: دست پیش را میگیرد.

قاپيدان قوورسان

قاپیدان قوورسان باجادان گلیر – نظیر: در را بندی سر از روزن در آرد.

قاپى سين ايت آچار

قاپیسین ایت آچار پیشیک ئورتر – مراد آنکه کم رفت و آمد دارد.

قارقانین مینینه بیر داش!

قارقانین مینینه بیر داش! – نظیر: صد کلاغ را یک سنگ!

قمار ناشینی سؤوه ر

قمار ناشینی سؤوه ر – قمار ناشی را دوست دارد.

قوجا ئوکوزی ئولدورمک اولار

قوجا ئوکوزی ئولدورمک اولار، اولکوتمک اولماز (شاهسونی) – گاو پیر را میتوان کشت اما نمیتوان رم داد.

قورتداسان قوردی چیخار

قورتداسان قوردی چیخار – مراد آنکه: لفتش بدهی گندش در میاید.

قوردا دئدیلر سنی چوبان ائلییبلر

قوردا دئدیلر سنی چوبان ائلییبلر. آغلادی. سوروشدولار نییه آغلیسان؟ دئدی: قورخورام یالان اولا. – به گرگ گفتند ترا چوپان کرده اند. شروع کرد به گریستن. گفتند چرا گریه میکنی؟ گفت: میترسم دروغ باشد.

قورت اتى

قورد اتی قوردا حرامدیر – گوشت گرگ برای گرگ حرام است.

قوهون شیرینليخدان چاتدار

قوهون شیرینلیقدان چاتدار (چاتلار) – خربزه از شیرینی میترکد.