ماه: آگوست 2013

یوز قیقاناق یوز آلتون بورجی ئوده مز (دهخوارقانی) – صد خاگینه صد دینار قرض را ادا نکند. (در «نسخه مراغی» بجای «یوز قیقاناق» گفته شده «یوز چلو کباب»). مراد آنکه با سور دادن نمیشود طلب اشخاص را خورد.

یوز ماما ییغیشا گوج دوغانا دوشه ر – صد ماما هم جمع شود زحمت اصلی را زائو میکشد.

یوز نامردین چؤره گین دوغراسان کاسه اولماز – نان صد نامرد را هم ببُری کاسه پر نمیشود (از مثل: عزیزیم، کاسا دولماز / مرد الی کساد اولماز / یوز نامردین چؤره گین / دوغراسان کاسا دولماز).

یوغون ایش گلینجه نازک اوزوله ر.

یوقاری باخیب غم ائلیینجه اشاغی باخیب دم ائله – نظیر: ار خسی افتدت به دیده منال / سوی آنکس نگر که نابیناست.

یوخاری باشدا یئر یوخدور، اشاغی باشا دا راضی دگیل – در صدر مجلس جا نیست به کفش کن هم راضی نمیشود.

یوخاری توپورسن بیغدیر (بوغ دور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخاری کند سو ایچر، اشاغی کند آند – ده بالا آب میخورد، ده پائین قسم. نظیر: آنانکه به آتش نزدیکترند بیشتر گرم میشوند.

یوخ-ا قلم ایشله مز – نظیر: المفلس فی امان الله. و یا: خر لخت را پالان نگیرند.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یوغورت قورتولاندان صونرا باتمانینان آلان چوخ اولار – بعد از اینکه ماست تمام شد خیلی ها پیدا میشوند که میخواهند آنرا من من بخرند.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یوگورن آت آرپاسین آرتیرار – جو اسب تند رو را زیاد کنند.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

یولداش ئولمگین ایسترم، قره چولمگین ایسترم – مرگ دوست را خواهم، چونکه دیزی سیاهش را خواهم.

یولدان چیخماق عیب دگیل، یولا گلمه ماق عیبدیر – انحراف از راه عیب نیست آمدن براه درست عیب است.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

ایله (ائله) ائلمه كه كؤرپى قالا چايين او تاييندا – كارى نكن كه پُل در آنسوى رودخانه بماند

یوخاری توپورسن بیغدیر (بغدور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

یوگورن آت ئوزونه قمچی یئدیتمز (یئدیرتمز) – اگر اسب تند رو باشد دلیلی نیست باو تازیانه بزنی.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

يوولماميش قاشقدير – قاشق ناشسته است. نظير: دستش به عرب و عجم بند است.

ييب، اوسنوندن ده سو ايچيب – هم خورده هم رويش آب هم نوشيده. نظير: از هضم رابع گذرانده است.

یولسوزی یولا تاپیشیر – نظیر: بیدین را به دین حواله کن!

«ييرسن»ى خسته يه ديه للر – «ميخورى؟» را به مريض ميگويند. نظير: نيكوئى و پرسش؟

یولونان گئدن آزماز – نظیر: کس ندیدم که گم شد از ره راست.

ييه ن آغيز ئورگشه ر -نظير: آنكه خورده خورده دانش درد ميكند. و يا: از نخورده بگير بده به خورده.

ييه ن بولمز دوغرايان بولر (مراغى) – كسى كه ميخورد نداند، كسى كه نان را تقسيم ميكند داند.

یومورتاسی ترسه دوشوب – نظیر: کلافه شده است.

ييه ن اينن گييه نينكين الله يئتيره ر (ويا: بيجينن گيجينكين الله يئتيره ر) – نصيب خورنده و پوشنده را خدا رساند. نظير: ضامن روزى شده روزى رسان – چند بهر سوى دوم چون خسان.

یومورتاسی لخله دی (لق اولدی) – تخمش لق شد.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

يومروغى بيزه ويرمازلار – مشت به درفش نكوبند.

يومشاق يئرين بئلداريدير – بيل زن اراضى شل است. در مورد اشخاصى بكار ميبرند كه زحمتى بخود نميدهند.

یولا نردبان قویاق – نظیر: سخن نردبان راه است.

ائله ائله نه شيش يانسين نه كباب – كارى كن كه نه سيخ بسوزد و نه كباب.
.

ائله بير (ائله بیل) اوشاق قبريدور – مثل قبر بچه است. كفش بزرگ را تشبيه كنند. توضیح: در بعضی نقاط آذربایجان از تعبیر«ائله بیل» و در نقاط دیگر از تعبیر «ائله بیر» بمعنی «گویا، گوئی» استفاده میکنند.

ائله بير بولوت آلتيندان آى چيخيب – چنان كز گوشه ابر سيه فام / كند يك قطعه از مه عرض اندام. مهرويان را تشبيه كنند.

ائله بير بير آلمانى ايكييه بؤلوبلر – مثل سيبى هستند كه نصف كرده اند. منظور اينكه خيلى شبيه همديگرند.

ائله بير بيگلر بيگى فراشيدير. مامورين مصر و سمج را تشبيه كنند.

ائله بير داليسيجان آتلى قوور – گوئى سواره در حال تعقيبش است. اشخاصيرا ميگويند كه در را بشدت ميكوبند و عجله دارند.