به کوشش عباس جوادی – Türki Meseller – Azeri Turkish Proverbs & Rare Words collected by Abbas Djavadi

در باره این سایت About

turki-mesellerB - Copy

بسیار خوشحالم که سایت «امثال و لغات ترکی آذری» که در خرداد ماه 1392 آن راه اندازی کرده و به نوشتنش شروع نمودم، تقریبا تکمیل شده است. تا کنون بیش از 3000 ضرب المثل و لغت جالب در این سایت جمع آوری شده است.

این سایت از دو دسته عبارت است: ضرب المثل ها و اصطلاحات ترکی آذری ایران که در مجموعه «همه امثال و اصطلاحات» جمع شده و دسته «همه لغات» که در آنجا تا جایی که از دستمان بر می آید، لغات «ناب» ترکی آذری ایران را که معمولا در فرهنگ لغات استاندارد ترکی آذری نمی توان یافت، به تدریج جمع آوری می کنیم.

بخش (هنوز) کوچک این سایت عبارت از لغات «ناب» ترکی آذری ایرانیان است، یعنی واژگانی که محلی و منطقه ای است، احتمالا شاید هم کهنه شده و از چرخه کاربرد بیرون آمده و یا ویژگی اش این است که در شهرها و شهرستان های دیگر آذربایجان هیچ و یا به این صورت کاربرد ندارد. آشکار است که تکیه ما در اینجا بر واژگانی است که در آذربایجان ایران کاربرد داشته و یا هنوز دارد و نه آذربایجان قفقاز و ترکیه. بنا بر این بعید است که این واژه ها را در فرهنگ لغات و یا سایت های این دو کشور پیدا کنید. خوانندگان علاقمندی که از روستا و یا شهر محل اقامت کنونی و یا کودکی خود لغات جالبی به یاد دارند و یا هنوز در زندگی روزانه به کار می برند می توانند با ارسال این لغات به ما، در غنی تر کردن این بخش کمک شایانی بکنند.

. و اما بخش بزرگ تر و دوم این سایت عبارت از امثال یعنی ضرب المثل ها و در ضمن تا حدی اصطلاحات رایج در ترکی آذری ایران است. اکثر امثال این سایت از کتاب مرحوم علی اصغر مجتهدی و بقیه امثال وهمچنین اصطلاحات از منابع دیگر است.

کتاب «امثال و حکم آذربایجان – ترکی دیلینده مثللر» اثر مرحوم استاد علی اصغر مجتهدی با کوشش جناب سیروس قمری در سال 1334 شمسی در تبریز چاپ شده بود. این کتاب عبارت از حدود 2000 مثل وسخنان و اشعار حکیمانه به ترکی آذری ایران است. بخش بزرگی از این امثال را با کمی آسانتر کردن املا، در اینجا پیاده کرده ام. بقیه را دوستان و علاقمندان بطور شخصی، از طریق همین سایت و یا فیس بوک فرستاده اند که در اینجا ثبت شده است.

این کار را ابتدا در صفحه «تورکی مثللر» فیس بوک شروع کردیم. آن صفحه هم هنوز پابرجاست.

خواهش من آنست که دوستان و علاقمندان به فرهنگ ترکی آذری مثل ها، اصطلاخات و یا لغات نابی را که میدانند و اینجا نیست به این سایت بفرستند و یا خودشان در صفحه فیس بوک درج کنند تا ما از آنجا گرفته به این سایت وارد کنیم.

بخش بزرگی از امثال و حکمی که مرحوم بولود قرا چورلو (سهند) و مرحوم محمد علی فرزانه در چندین کاست صوتی جمع کرده بودند در مجموعه مرحوم مجتهدی موجود بودند. اکثر امثال این کاست ها که در منابع دیگر نبودند نیز به این مجموعه علاوه شده است.

این سایت در عین حال ادای احترامی است به آقایان مجتهدی، فرزانه و قراچورلو.

جناب حاج علی اصغر آقای مجتهدی، پسر عموى پدر بنده که ما «میرزا علی عسگر عموغلی» می نامیدیم، سال های طولانی برای جمع آوری این امثال زحمت کشید. ایشان در سال 1284 در تبریز متولد شده، بعد از تحصیل در فرانسه به موطن خود برگشته و در بانک ملی تبریز مشغول به کار گشتند. سال فوت مرحوم 1351 در تبریز بود.

مرحوم محمد علی فرزانه نویسنده یکی از اولین گرامر های ترکی آذری در ایران بنام «مبانی دستور زبان کنونی آذربایجان» بود که در سال های 1340 منتشر شد.

مرحوم بولود قاراچورلو متخلص به سهند شاعر منظومه معروف «سازیمین سؤزی» بود که در سال 1358 ش فوت نمود.

با احترام

عباس جوادی

چند توضیح در مورد طرز استفاده از این مجموعه:

1. اگر کلمه اول ضرب المثل را می دانید، در صفحه «الفبا» زیر حرف اول آن کلمه جستجو کنید و یا خود آن کلمه را در جعبه «جستجو» بنویسید و کلیک کنید.

2. به همین صورت اگر حتی یک کلمه مهم (کلید واژه) از ضرب المثل را چه به ترکی و چه به فارسی می دانید، آن را جستجو کنید.

3. این مجموعه را پیوسته تکمیل می کنیم. شما می توانید خودتان هر مثلی را که می دانید و در اینجا نمی یابید، در این مجموعه وارد کنید. ضرب المثل را مثل یک «نظر» (کامنت) به ما بنویسید، از طریق «تماس» به ما ارسال کنید و یا در صفحه فیس بوک این سایت درج نمایید. ما آنرا بنا به فهرست الفبائی در سایت وارد خواهیم کرد.

4. از نظر املا، در بعضى كلمات حروف ت-ط، ز-ض-ظ، س-ص-ث قابل تعويض هستند. مثلا در گذشته كلمه «سون» به معناى «آخر، آخرين» را با صاد مي نوشتند، همچنانكه تهران را با ط مي نوشتند. بنابراين اگر كلمه اى را كه با يكي از اين حروف قابل تعويض مي جوئيد پيدا نكرديد، تحت حروف ديگر هم جستجو كنيد. به همين صورت آواهاى «ئو» يعنى آواى اول «اؤزوم» و یا «ئوزوم» بمعناى خودم و «اوزوم» به معناى انگور بصورت «او» و «اؤ» هم نوشته مي شود. اگر ضرب المثلی را که جستجو می کنید تحت يكی از این حروف قابل تعویض نيافتيد، با املا هاى ديگر هم آزمايش كنيد. «ی» و «همزه» هم در بسیاری کلمات ترکی مانند «گئجه» و «گیجه» بمعنای «شب» و یا «ائله» و «ایله» بمعنای «چنان، آنچنان» قابل تعویض هستند. بنابراین اگر کلمه ای را زیر همزه نیافتید (مانند «ائله») زیر «ی» (مانند «ایله») جستجو کنید.

5. ما قصدا املای بعضی واژه ها را در تیتر و بدنه ضرب المثل به دو نوع مختلف نوشتیم. منظور ازاین کار اولا انعکاس هردوگونه تلفظ رایج و یا نشان دادن فرق لهجه ها و گونه های کتبی و شفاهی و ثانیا دادن امکان به جستجوی آنلاین هر دو گزینه است.

در مورد معیارهای انتخاب از بین امثال و حکم مردم در ضمن میتوانید این نوشته را هم بخوانید:

خوب و بد «فرهنگ مردمی»

بعضی از علاقمندان پرسیده اند که کتاب معروف امثال و حکم ترکی تالیف مرحوم علی اصغر مجتهدی را چگونه میتوانند دسترس کنند. یکی از دوستان در یافتن جواب به این سوال کمک کرد. شاید در این لینک بتوان کتاب را مطالعه کرد و یا نسخه ای از آن را دسترس نمود:

تركي ديلننده مثللر: امثال و حكم آذربايجاني

2 پاسخ »

  1. آقاى امين زاده عزيز با عرض سلام و تقديم احترام. آن قاصر كه ميفرمائيد منم كه مرحوم مدرس خيابانى را از قلم انداخته ام و چه خوب كه شما اين كمبود را رفع نموديد و اگر باز چيزى علاوه فرموديد حتما بنده هم به سايت اصلى http://turkimeseller.com اضافه خواهم نمود… با عرض احترام

  2. سلام دوست عزیز من،آقای عباس جوادی، هم این سایت و هم، صفحه فیس بوکی که قبلا داشتید(ومن امروز دیدم) بسیار عالی،پربار،آموزنده ویک مرجع عمومی برای رشد و توسعه فرهنگ عامه و نود بخش اعظمی از فولکلور آذربایجان است و نشان دهنده غنای فرهنگ سرزمین ما آذربایجان. این حرکت بسیار ارزنده را به شما تبریک می گویم و برایتان، توفیق شایان آرزو دارم.
    اما،درشگفتم که درروند تاریخی گردآوری ومکتوب شدن این مجموعه غنی از فرهنگ سرزمین ما، زنده یاد روان شاد،آیت الله میرزا محمد علی مدرس خیابانی تبریزی را که سال ها قبل از وفات کتاب «امثال و حکم تورکی آذربایجانی » را تألیف کرده است و خود درفروردین سال 1333رخ در نقاب خاک کشیده است،ازیاد برده اید. باحتمال زیاد،سال ها دوری از آذربایجان و ایران،موجب این مسأله شده است.
    کتاب «امثال و حکم تورکی آذربایجانی»زنده یاد آیت الله میرزا محمد علی مدرس خیابانی تبریزی،بزودی از سوی پژوهشکده بنیاد شهریار در تبریز منتشر خواهد شد.

مثل و یا واژه جالبی دارید که در اینجا نیست؟ به ما بفرستید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: