تورکی مثللر - ضرب المثل های ترکی آذری

به کوشش عباس جوادی – Türki Meseller – Azeri Turkish Proverbs collected by Abbas Djavadi

در باره این مجموعه About

turki-mesellerB - Copyخیلی خوشحالم که سایت «تورکی مثللر – ضرب المثل هاى ترکی آذری» که خرداد ماه 1392 ش راه اندازی کرده و به نوشتنش شروع نمودم تقریبا تکمیل شده است. تا کنون بیش از 5800 ضرب المثل در این سایت جمع آوری شده. در اینترنت جستجو کردم چنین منبعی برای امثال و حکم ترکی آذری که آنلاین و قابل جستجو از طریق دادن یک کلمه ضرب المثل و یا معادل فارسی آن باشد واقعا وجود ندارد. تقریبا دو سوم امثال این سایت از کتاب مرحوم علی اصغر مجتهدی و بقیه از منابع دیگر است.

کتاب «امثال و حکم آذربایجان – ترکی دیلینده مثللر» اثر مرحوم استاد علی اصغر مجتهدی با کوشش جناب سیروس قمری در سال 1334 شمسی در تبریز چاپ شده بود. این کتاب عبارت از حدود 6000 مثل وسخنان و اشعار حکیمانه به ترکی آذری است. بخش بزرگی از این امثال را با کمی آسانتر کردن املا اینجا پیاده کرده ام. بقیه را دوستان و علاقمندان بطور شخصی، از طریق همین سایت و یا فیس بوک فرستاده اند که در اینجا ثبت شده است.

این کار را ابتدا در صفحه «تورکی مثللر» فیس بوک شروع کردیم. آن صفحه هم هنوز پابرجاست.

خواهش من آنست که دوستان و علاقمندان به فرهنگ ترکی آذری مثل هائی را که میدانند و اینجا نیست به این سایت بفرستند و یا خودشان در صفحه فیس بوک درج کنند.

نقشه بعدی برای تکمیل حتی بیشتر این مجموعه اضافه کردن امثال و حکمی است که مرحوم بولود قرا چورلو (سهند) و مرحوم محمد علی فرزانه در 10 کاست صوتی جمع کرده بودند. نُه تای این کاست ها را دسترس کرده ام اما اینها باید پیاده شوند، معادل و یا ترجمه آنها به فارسی در جلوی هر مثل نوشته و به سایت گذرانیده شود.

کتاب های چاپ شده را عرض نمیکنم اما در اینترنت همین شکل فعلی این سایت هم بی نظیر است زیرا سایت دیگری نیست که اولا اینقدر ضرب المثل داشته باشد و ثانیا هم بصورت الفبائی و هم بصورت جستجوئی قابل استفاده باشد. هدف اینست که مجموعا حدود ده هزار ضرب المثل ترکی آذری در این سایت جمع آوری شود.

این سایت در عین حال ادای احترامی است به آقایان مجتهدی، فرزانه و قراچورلو.

جناب حاج علی اصغر آقای مجتهدی، پسر عموى پدر بنده که ما «میرزا علی عسگر عموغلی» مینامیدیم سال های طولانی برای جمع آوری این امثال زحمت کشید. ایشان در سال 1284 در تبریز متولد شده بعد از تحصیل در فرانسه به موطن خود برگشته در بانک ملی تبریز مشغول بکار گشتند. سال فوت مرحوم 1351 در تبریز بود.

مرحوم محمد علی فرزانه نویسنده یکی از اولین گرامر های ترکی آذری در ایران بنام «مبانی دستور زبان کنونی آذربایجان» بود که در سال های 1340 ش منتشر شد.

مرحوم بولود قاراچورلو متخلص به سهند شاعر منظومه معروف «سازیمین سؤزی» بود که در سال 1358 ش فوت نمود.

با احترام

عباس جوادی

چند توضیح در مورد طرز استفاده از این مجموعه:

1. اگر کلمه اول ضرب المثل را میدانید در صفحه «الفبا» زیر حرف اول آن کلمه جستجو کنید و یا خود آن کلمه را در جعبه «جستجو» بنویسید و کلیک کنید.

2. بهمین صورت اگر حتی یک کلمه مهم (کلید واژه) از ضرب المثل را میدانید آن را جستجو کنید.

3. اگر فارسی ضرب المثلی را که جستجو میکنید میدانید و یا مشابه آن را در فارسی میدانید یکی دو کلید واژه آن ضرب المثل فارسی را جستجو کنید. شاید مشایه ترکی آن در این مجموعه باشد.

4. این مجموعه را تازه شروع کرده ایم و پیوسته تکمیل میکنیم. شما میتوانید خودتان هر مثلی را که میدانید و در اینجا نمییابید در این مجموعه وارد کنید. ضرب المثل را مثل یک «نظر» (کامنت) به ما بنویسید. ما آنرا بنا به فهرست الفبائی در سایت وارد خواهیم کرد.

5. از نظر املا در بعضى كلمات حروف ت-ط، ز-ض-ظ، س-ص-ث قابل تعويض هستند. مثلا قديم كلمه «سون» بمعناى «آخر، آخرين» را با صاد مينوشتند همچنانكه تهران را با ط مينوشتند. بنابراين اگر كلمه اى را كه با يكي از اين حروف قابل تعويض ميجوئيد پيدا نكرديد تحت حروف ديگر هم جستجو كنيد. بهمين صورت آواهاى «ئو» يعنى آواى اول «اؤزوم» و یا «ئوزوم» بمعناى خودم و «اوزوم» بمعناى انگور بصورت «او» و «اؤ» هم نوشته ميشود. اگر ضرب المثلی را که جستجو میکنید تحت يكی از این حروف قابل تعویض نيافتيد با املا هاى ديگر هم آزمايش كنيد. «ی» و «همزه» هم در بسیاری کلمات ترکی مانند «گئجه» و «گیجه» بمعنای «شب» و یا «ائله» و «ایله» بمعنای «چنان، آنچنان» قابل تعویض هستند. بنابراین اگر کلمه ای را زیر همزه نیافتید (مانند «ائله») زیر «ی» (مانند «ایله») جستجو کنید.

6. برای سهولت جستجو، ضرب المثل هائی را که با حرف «الف» شروع میشوند به دو قسمت «آ»ی با کلاه و همزه تقسیم کردیم. همین کار در کتاب مرحوم مجتهدی هم شده بود.

در مورد انتخاب از بین امثال و حکم مردم در ضمن میتوانید این نوشته را هم بخوانید:

خوب و بد «فرهنگ مردمی»

بعضی از علاقمندان پرسیده اند که کتاب معروف امثال و حکم ترکی تالیف مرحوم علی اصغر مجتهدی را چگونه میتوانند دسترس کنند. یکی از دوستان در یافتن جواب به این سوال کمک کرد. شاید در این لینک بتوان کتاب را مطالعه کرد و یا نسخه ای از آن را دسترس نمود:

تركي ديلننده مثللر: امثال و حكم آذربايجاني

Advertisements

2 thoughts on “در باره این مجموعه About

  1. آقاى امين زاده عزيز با عرض سلام و تقديم احترام. آن قاصر كه ميفرمائيد منم كه مرحوم مدرس خيابانى را از قلم انداخته ام و چه خوب كه شما اين كمبود را رفع نموديد و اگر باز چيزى علاوه فرموديد حتما بنده هم به سايت اصلى http://turkimeseller.com اضافه خواهم نمود… با عرض احترام

  2. سلام دوست عزیز من،آقای عباس جوادی، هم این سایت و هم، صفحه فیس بوکی که قبلا داشتید(ومن امروز دیدم) بسیار عالی،پربار،آموزنده ویک مرجع عمومی برای رشد و توسعه فرهنگ عامه و نود بخش اعظمی از فولکلور آذربایجان است و نشان دهنده غنای فرهنگ سرزمین ما آذربایجان. این حرکت بسیار ارزنده را به شما تبریک می گویم و برایتان، توفیق شایان آرزو دارم.
    اما،درشگفتم که درروند تاریخی گردآوری ومکتوب شدن این مجموعه غنی از فرهنگ سرزمین ما، زنده یاد روان شاد،آیت الله میرزا محمد علی مدرس خیابانی تبریزی را که سال ها قبل از وفات کتاب «امثال و حکم تورکی آذربایجانی » را تألیف کرده است و خود درفروردین سال 1333رخ در نقاب خاک کشیده است،ازیاد برده اید. باحتمال زیاد،سال ها دوری از آذربایجان و ایران،موجب این مسأله شده است.
    کتاب «امثال و حکم تورکی آذربایجانی»زنده یاد آیت الله میرزا محمد علی مدرس خیابانی تبریزی،بزودی از سوی پژوهشکده بنیاد شهریار در تبریز منتشر خواهد شد.

مثل، نظر و یا سوال شما

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s