آللاه ایلانی تانییپ

آللاه (الله) ایلانی تانییب ، اياخلارينى قارنینا سوخوب –  نظیر: خدا خر را شناخت و شاخش نداد.

آلینمیش

آلینمیش تاپیلمیش دی – چیزی که خریده شده غنیمت است.

آیدان آری

‎ آیدان آری، سودان دوری – پاک‌ تر از ماه، صاف تر از آب (وصف زیبائی فوق العاده).

راوی سی

اما راوی سی معتبر دير ها! – اما راوی اش خیلی معتبر است! توضیح: روزی شخصی دوستی را در کوچه دید و اظهار خوشحالی و در ضمن تعجب کرده گفت: ولی من از فلان کس شنیده بودم که تو فوت کرده ای. دوست شخص گفت: اما طوری که می بینی من زنده ام و نمرده ام و طرف جواب داد: عجیب است، چونکه راوی خبر خیلی معتبر است!

ملا ئولدو

ملا ئولدی مکتب داغیلدی – ملا مرد مکتب هم تعطیل شد.

آغانین مالی

آغانین (آقانین) مالی چیخاندا نؤکرین جانی چیخار – آقا دارد مالش را میخشد نوکر اجازه نمیدهد. نظیر: شاه می بخشد شیخعلی خان نمی بخشد.

آتاسین

آتا سین گؤرمه ین شاهلیق ادعاسی ائدیر – هرکه پدرش را ندیده ادعای پادشاهی میکند.

آنا اولماخ

آتا اولماق آساندی ‏‏،آتالیق ائله مک چتیندیر – پدر شدن سهل است ‏‏،اما پدری کردن سخت.

پُزی عالی

پُزی (پوزی) عالی، جیبی خالی – نظیر: اوستو بزه ك، آلتى تزه ك ،و یا:  آفتابه لگن هفت دست، شام و نهار هيچى.

شووه ران

شووه ره ن (شووه ران) مزاج دیر –  نظیر: دمدمی مزاج است. مراد آنکه نظرش را زود تغییر میدهد.

آلما قاخی

آلما قاخی دا قاخدی اریک اوندان قاباخدی – برگه سیب هرچند برگه هست ولی برگه زرد آلو از آن به مراتب بهتر است.

شهرین دروازاسی

شهرین دروازاسین باغلاماق اولار ملتین آغزین یوخ  – دروازه شهر را میتوان بست ولی دهان مردم را نمی توان.

معلوم دگیل

معلوم دگیل هانسی یووانین قوشودی! – معلوم نیست مرغ کدام لانه است! مراد آنکه معلوم نیست کیست و  چه میخواهد!

گولمه قونشووا

گولمه قونشووا ، گلر باشووا – به همسایه نخند ، بر سر خودت هم میاید.

لای لای بیلیرسن

لای لای بیلیرسن نیه یاتمیرسان؟ – اگرلالایی بلدی چرا نمی خوابی؟

دوواری نم ییخار

دوواری نم ییخار ،انسانی غم – دیوار را رطوبت ویران کند و انسان راغم.

هله هاراسیدی

هله هاراسیدی (هاراسیدیر)؟! – حالاکجایش را دیدی؟!

تولکی

تولکی سوواخلی باغا گیرمه ز . روباه به باغ  محصور وارد نمی شود.

سودا بوغولان

سودا بوغولان سامان چؤپوندن یاپیشار – کسی که غرق میشود بر هر گیاه خشک چنگ زند.

خالام بیلدی

خالام بیلدی، عالم بیلدی – خاله ام که این را بداند همه عالم این را خواهد دانست.

پخمه اولماسا

پخمه اولماسا، مرد رند آجیندان اؤلر – اگر آدم پخمه وجود نداشته باشد، رند از گرسنگی می میرد.

سو بیر یئرده

سو بیر یئرده قالسا ایی له نر – آب که یک جا ماند بو میگیرد. مراد آنکه تحرک لازمه زندگی است.

اوستو بزه ك

اوستو بزه ك، آلتى تزه ك – نظير: پُزی (پوزی) عالی، جیبی خالی، و یا:  آفتابه لگن هفت دست، شام و نهار هيچى.

گئدیب حاماما

گئدیب حاماما ،اولوب شاماما – رفته حمام و تر و تمیز و معطر شده.

بوقارا

بوقارا او قارا یا بنزه مز – این سیاه از آن سیاه ها نیست. نظیر: این تو بمیری از اون تو بمیری ها نیست.

سئرچه

سئرچه (قاریشقا) ندیر کله پاچا سی نه اولا – مراد آنکه این موضوع بی اهمیتی است و قابل بحث نیست.

آتامی آنامی

آتامی آنامی آتمیشام تکجه سنی توتموشام – پدر و مادرم رارها کرده و فقط تو را چسبیده ام.

انگه وئریر

انگه وئریر – مراد آنکه پر حرفی و روده درازی میکند.

بورنوندان

بورنوندان (و یا: بورنون) توتسان جانی چیخار –  اگر دماغش را بگیری جانش در می‌آید. مراد آنکه بسیار ضعیف و ناتوان است.

دامی چوخ

دامی چوخ اولانین قاری دا چوخ اولار – هرکه بامش بیش، برفش بیشتر.

ایت ایت اینن

ایت ایت اینن ساواشار، قوردا گئدنده آرخالاشار – سگ با سگ دعوا میکند اما متفقا به گرگ حمله ور میشوند.

سؤز وار

سؤز وار گلر کچر ، سؤز وار دلر کچر – حرفی هست که گفته میشود و میگذرد، حرفی هم هست که گفته میشود، سوراخ میکند و میگذرد.

اویناش بیر اولار

اویناش بیر اولار نه که بیر سوری – فاسق یکی میشود نه یک فوج. نظیر: اگر مهمان یک نفر باشد برایش گاو میکشند.

آلمانی آت گؤیه

آلمانی آت گؤیه، یئره گلینجه یا نصیب یا قسمت –  سیب را به هوا پرت کن تا بزمین بیافتد خدا کریم است. نظیر: از این ستون به آن ستون فرج است.

سؤیه ره م

سؤیه ره م (سئوه ره م) سؤیه نی، کچل اولا داز اولا، سؤیمه رم سؤیمییه نی، شاه اولا شاهباز اولا – نظیر: خواهان کسی باش که خواهان تو باشد.

اگر سن تولکی سن

اگر سن تولکی سن من قویروغووام – اگر تو روباهی، من دُم تو هستم. نظیر: اگر تو دولی من بند دولم.

سویون لام آخانی

سویون لام آخانی، آدامین یئره باخانی – نظیر: از آن نترس که های و هو دارد، از آن بترس که سر بتو دارد.

سویی کوزه ده گؤروپ

سویی کوزه ده گؤروپ، گونی باجادا – آب را در کوزه دیده و آفتاب را در روزنه. مراد آنکه سرد و گرم روزگار را نچشیده.

له له وار

له له وار، یوردی یوخ – نظیر: جا تر است و بچه نیست.

آلماق یاخشیدی

آلماخ یاخشیدی، وئرماخ قارین آغریسی؟ – گرفتن خوبست و پس دادن عذاب؟ منظور اینکه چرا از ادای دین طفره میروی؟

سویوپ سویوپ

سویوپ سویوپ قویروغونا یئتیشنده مردار ائله دی – (گوسفند را کشت و) پوستش را کند و وقتی به دمش رسید حرامش کرد. مراد آنکه همه چیز را انجام داد اما آخر سر خراب کرد.

سیچان اولمامیشدان

سیچان اولمامیشدان داغارجیق دیبی دلیر – نظیر: این طفل یکشبه ره صد ساله میرود و یا: غوره نشده مویز شده.

اومان یئردن

اومان یئردن کوسرلر – مردم از کسی که توقعی دارند قهر میکنند.

اوماج آشی

اوماج آشینا قرآن ختم ائله مزلر – برای خاطر یک آش اوماج قرآن ختم نکنند.

اؤلی یه وصیت

ئولى یه وصیت قالار – مرده را وصیت ماند و بس. نظیر: کس نیارد ز پس تو پیش فرست.

اؤلونی بیر یول یوواللار

ئولونى بیر یول یووارلار – مرده را یکبار شویند.

اؤلونی اؤز باشینا قویسان

ئولونى اؤز باشینا قویسان کفنین باتیرار (و یا: اؤلویه اوز وئرسن ، سیچار کفنین باتیرار) – مرده را که بحال خودش بگذاری کفنش را ملوث کند.

کوزه

کوزه، سو یولوندا سینار – کوزه سرانجام در راهِ آوردن آب میشکند.

ثواب تؤکولوب

ثواب تؤکولوب ییغانی یوخدی – کار ثواب زیر دست و پا افتاده اما جمع کنش نیست. مراد اینکه امر خیر کم انجام میگیرد.

ابله اودور

ابله اودور دنیا ایچون غم ییه – ترجمه: ابله کسی ایت که غم دنیا را بخورد. نظیر: بزن بر طبل بیعاری که این هم عالمی دارد.