یوغون ایش

یوغون ایش گلینجه نازک اوزوله ر.

یوخاری باخیب غم ائلیینجه

یوقاری باخیب غم ائلیینجه اشاغی باخیب دم ائله – نظیر: ار خسی افتدت به دیده منال / سوی آنکس نگر که نابیناست.

یوخاری باشدا یئر یوخدی

یوخاری باشدا یئر یوخدور، اشاغی باشا دا راضی دگیل – در صدر مجلس جا نیست به کفش کن هم راضی نمیشود.

یوخاری توپورسن بوغدی

یوخاری توپورسن بیغدیر (بوغ دور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخاری کند سو ایچر

یوخاری کند سو ایچر، اشاغی کند آند – ده بالا آب میخورد، ده پائین قسم. نظیر: آنانکه به آتش نزدیکترند بیشتر گرم میشوند.

یوخا قلم ایشلمز

یوخ-ا قلم ایشله مز – نظیر: المفلس فی امان الله. و یا: خر لخت را پالان نگیرند.

یوخسوللوخ عیب دگیل

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یوغورت قورتولاندان سورا

یوغورت قورتولاندان صونرا باتمانینان آلان چوخ اولار – بعد از اینکه ماست تمام شد خیلی ها پیدا میشوند که میخواهند آنرا من من بخرند.

یوکون یونگولی

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یول حرامیسی اول

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یوکون یونگولی

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یوگورن آت

یوگورن آت آرپاسین آرتیرار – جو اسب تند رو را زیاد کنند.

یولچولوغا گئدن

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

یولداش اولمگین ایسترم

یولداش ئولمگین ایسترم، قره چولمگین ایسترم – مرگ دوست را خواهم، چونکه دیزی سیاهش را خواهم.

یولدان چیخماخ

یولدان چیخماق عیب دگیل، یولا گلمه ماق عیبدیر – انحراف از راه عیب نیست آمدن براه درست عیب است.

یورت

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یورد ییه سیز قالاندا

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

ائله ائله مه

ایله (ائله) ائلمه كه كؤرپى قالا چايين او تاييندا – كارى نكن كه پُل در آنسوى رودخانه بماند

یوخاری توپورسن

یوخاری توپورسن بیغدیر (بغدور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخسوللوخ

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یومورتاوون ساری سى

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

یوگورن آت

یوگورن آت ئوزونه قمچی یئدیتمز (یئدیرتمز) – اگر اسب تند رو باشد دلیلی نیست باو تازیانه بزنی.

یول حرامیسی

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یولچولوغا گئدن

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

یورولمامیش قاشیخدیر

يوولماميش قاشقدير – قاشق ناشسته است. نظير: دستش به عرب و عجم بند است.

ییپ اوستوندن ده

ييب، اوسنوندن ده سو ايچيب – هم خورده هم رويش آب هم نوشيده. نظير: از هضم رابع گذرانده است.

یولسوزی یولا تاپیشیر

یولسوزی یولا تاپیشیر – نظیر: بیدین را به دین حواله کن!

ییرسن؟

«ييرسن»ى خسته يه ديه للر – «ميخورى؟» را به مريض ميگويند. نظير: نيكوئى و پرسش؟

یولونان گدن

یولونان گئدن آزماز – نظیر: کس ندیدم که گم شد از ره راست.

یین آغیز

ييه ن آغيز ئورگشه ر -نظير: آنكه خورده خورده دانش درد ميكند. و يا: از نخورده بگير بده به خورده.

یین بیلمز

ييه ن بولمز دوغرايان بولر (مراغى) – كسى كه ميخورد نداند، كسى كه نان را تقسيم ميكند داند.

یومورتاسی ترسه دوشوب

یومورتاسی ترسه دوشوب – نظیر: کلافه شده است.

ییه ن اینن گییه ن

ييه ن اينن گييه نينكين الله يئتيره ر (ويا: بيجينن گيجينكين الله يئتيره ر) – نصيب خورنده و پوشنده را خدا رساند. نظير: ضامن روزى شده روزى رسان – چند بهر سوى دوم چون خسان.

یومورتاسی لخ

یومورتاسی لخله دی (لق اولدی) – تخمش لق شد.

یومورتاوون ساریسی

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

یومروغی بیزه وورمازلار

يومروغى بيزه ويرمازلار – مشت به درفش نكوبند.

یوموشاخ یرین بلداری

يومشاق يئرين بئلداريدير – بيل زن اراضى شل است. در مورد اشخاصى بكار ميبرند كه زحمتى بخود نميدهند.

یولا نردووان

یولا نردبان قویاق – نظیر: سخن نردبان راه است.

ایله ایله

ائله ائله نه شيش يانسين نه كباب – كارى كن كه نه سيخ بسوزد و نه كباب.
.

اوشاخ قبری

ائله بير (ائله بیل) اوشاق قبريدور – مثل قبر بچه است. كفش بزرگ را تشبيه كنند. توضیح: در بعضی نقاط آذربایجان از تعبیر«ائله بیل» و در نقاط دیگر از تعبیر «ائله بیر» بمعنی «گویا، گوئی» استفاده میکنند.

اؤلى قبیردن خوتدییپ

ائله بير اؤلى (ئولو) قبردن خورتلويوب – مثل مرده اى است كه از قبر بيرون آمده باشد. اشخاص لاغر را تشبيه كنند.

ائله بیل بولوت آلتیندان آی چیخیپ

ائله بير بولوت آلتيندان آى چيخيب – چنان كز گوشه ابر سيه فام / كند يك قطعه از مه عرض اندام. مهرويان را تشبيه كنند.

ائله بیل بیر آلمانی…

ائله بير بير آلمانى ايكييه بؤلوبلر – مثل سيبى هستند كه نصف كرده اند. منظور اينكه خيلى شبيه همديگرند.

ائله بیل بیگلر بگی فراشی دیر

ائله بير بيگلر بيگى فراشيدير. مامورين مصر و سمج را تشبيه كنند.

ائله بيل داليسيجان آتلى قوور

ائله بير داليسيجان آتلى قوور – گوئى سواره در حال تعقيبش است. اشخاصيرا ميگويند كه در را بشدت ميكوبند و عجله دارند.

ائله بیر دالیسیجان آتلی قوور

ائله بير داليسيجان آتلى قوور – گوئى سواره در حال تعقيبش است. اشخاصيرا ميگويند كه در را بشدت ميكوبند و عجله دارند.

ائله بیل دوه دن زینقیروو آسلانیر

ائله بير دوه دن زينقيروو آسلانير – نظير: مانند فيل و فنجان هستند. مراد آنكه يكى قد بلند و ديگرى قد كوتاه است.

ائله بير دوه نعلبنده باخير

ائله بير دوه نعلبنده باخير – گوئى گاو به سراج نگاه ميكند. اشخاصى را كه غضب آلود نگاه كنند تشبيه نمايند.