توبه توخلوقدان چیخار دعوا یوخلوقدان – توبه از بی نیازی است و دعوا بخاطر آزمندی.
تورپاقدان سس چیخماز – از خاک آوازی بر نیاید. نظیر: بر نیاید ز کشتگان آواز.
توخ دییه ر آجالمارام، آج دییه ر توخالمارام – سیر گوید گرسنه نخواهم شد و گرسنه گوید سیر نخواهم شد.
توخون آجدان خبری اولماز – سیر از حال گرسنه خبردار نیست.
توخی ترپتمه، آجی دیندیرمه – با آدم سیر کاری نداشته باش، آدم گرسنه را به صحبت نگیر.
توسباغا قینیندان چیخدی قینین بگنمدی – لاک پشت از غلافش بیرون آمد غلافش را نپسندید.
توکی دیریلیب – «مویش زنده شده» بمعنی: آبی زیر پوستش دویده.
تولانبارچی اشّگی، گلابتون نوختا – نظیر: سگ گر و قلاده زر ویا: سر کچل و عرقچین.
تولانبار دامیندا لاله – بام تون و گل لاله. نظیر: طاوس و خانه دهاتی!
تولکونونکی قالیب اللهه! – ترجمه: از قرار معلوم کار روباه با خداست! توضیح: شخصی با تیر و کمان و نیزه و یک سگ یک قبضه تفنگ و یک جوال کاه میرفت. رفیقش پرسید کجا میروی؟ جواب داد: به شکار روباه. باز پرسید: اینهمه وسایل برای چیست؟ پاسخ داد: اول تیر و کمان را بکار میبرم. اگر موفق نشدم تفنگ را بکار میاندازم. اگر توفیق حاصل نشد سگ را رها میکنم. در صورتیکه روباه از دست سگ رها شد و در لانه اش وارد شد با نیزه مستاصلش میکنم و اگر لانه پر عرض و طول بود کاه را جلو لانه آتش میزنم تا مجبور به خروج گردد. رفیقش گفت: «دئدوغوندان…»
تولانین سفیهی اودور که توتدوغون بوراخا قاچانا یوگوره – سگ ابله آنست که صیدش را رها کرده عقب فراری بدود.
تولکی تولکی یه بویورور، تولکی ده قویروغونا – روباه به روباه میفرماید، روباه هم به دمش.
تولکی وار باش قوپاردار، قورد فقط بدنام دی – بسی روبهانی که کله میکنند ولی نام گرگ به بدی مشهور شده است.نظیر: دزد ناگرفته سلطان است.
تولکی نین ایکی قاپی سی اولار، بیریندن برکه قویسالار اوبیریندن اکیله ر – لانه روباه را دو در است اگر از یکی تحت فشار قرارگیرد از در دوم فرار کند.
تولکی نین شاهدی قویروغودی – دم روباه شاهد روباه است.
تویوغوووا کیش دئمیشم یا پیشیگووه پیش؟ – مرغت را کیش گفته ام یا گربه ات را پیش؟ یعنی: مگر در حق تو چه بدی کرده ام؟
امثال و لغات ترکی آذری ایران 