دسته: ک

کِفلی = مَست، کِفلنماخ = مست شدن، کئف ائله ماخ = لذت بردن

kefli, keflänmax, kef elämax

کؤندم (به فتح دال)=من این لغت را تقریبا 60 سال پیش از روستائیان هشترود شنیدم به معنی مِتُد بیر کؤندمی وار یعنی هر چیز راه و روشی دارد.

köndäm

یک کاربر نوشته:

در تبریز هم به کار میرود دقیقا با همان تلفظ و معنی که نوشتید.
او، ایشینین کوندمین بیلیر:
کؤندمسیز: عجیب و غریب، خارج از اصول

کاکیل (کاف با تلفظ نرم و سخت کامی) = کاکل، کاکول، زلف؛ در گذشته وقتی موی سر مردان و کودکان را می تراشیدند، دسته ای موی بلند را میگذاشتند بماند که به آن کاکیل میگفتند. ضرب المثل: «کاکلین یاندان قویوپ» کاکلش را از پهلو گذاشته، یعنی «بدعت» یا «مُد» تازه ای آورده.

kakil

کوماش = کوماج، نوعی نان شیرین و پُف کرده

komaş

کالاک (کالک) (ترکیب «کال» به معنی نارس و حرف تصغیر -ک) = نوعی خربزه خام و معمولا سبز (تلفظ هر دو کاف «نرم» (سخت کامی) مانند «کار» به معنی کر، ناشنوا» و هر دو «آ» کوتاه است.

kalak

کله پرته = دری وری، پرت و پلا، اراجیف. کله پرته دانیشماخ، کله پرته وورماخ = پرت و پلا گفنتن.

kälä-pärtä

کومبا= (تلفظ کاف مانند تعبیر : کر در فارسی) سختکامی است) یک مشت، مقدار زیاد

komba

کینیس = خسیس. کِنِس. چیلیس یا چینیس هم گویند. < چوخ کینیس آدامدی (آدم بسیار خسیسی هست).

کپَرَه = کبَره، چرک چسبیده به دست و پا. < الیم کپره باغلییپ: دستم کبره بسته.

Älim käpärä bağliyip.

کیپ = تنگ، فشرده (مثلا لباس، جمعیت در اتوبوس) (یای وسط این واژه کوتاه تلفظ میشود).

kip

کوت (بر وزن جوت، جفت) = غیر تیز، مانند کوت پیچاخ (چاقو یا کارد غیر تیز). کوت بِیین (تحت اللفظی: کسی که مغز غیر تیز دارد)، کُند ذهن.

küt

ک‌َلَه پَرتَه وورماخ = چرت و پرت گفتن

kälä-pärtä vurmax

ککلیک (به فتح کاف نخست)، کهلیک = کبک؛ کهلیگیم (ککلییم) آزیپ (تحت اللفظی: کبکم گم شده) = حالم خوب نیست، دلم به هم خورده.

käklih (käklik); kähläyim (käkligim) azıp

ich کالاک = کمبوزه. کاف نخست نرم یا پس کامی تلفظ میشود، کاف دوم حتی نرم تر از آن، نزدیک به ح یا ح/خ مانند تلفظ مشابه آخرین آوای کلمه آلمانی

kalak (Türkçede kelek)

کول = (بر وزن یول، بُل، کاف نرم تلفظ میشود، مانند کیم) دسته گل یا هر سبزه و گیاهی همراه با ریشه اش، مثلا: یاسمن کولی

kol

کوناز (تلفظ ک پیش گامی مانند کیشی به معنی مرد، تلفظ و مانند سول به معنی چپ) = یک دنده، لجوج

konaz

کَله پَرتَه وورماخ = حرف های بی ربط میزند.

kälä pärtä vurmax

کیف (در «کیف توتماخ») = نم شئی لرین اوستونده نازک قارچ طبقه سی. گندیدن، پوسیدن.

kif tutmax

کِهلماخ (کهلماق) = بی حس شدن، مثلا: بارماغیم کهلدی = انگشتم بی حس شد.

kehälmax, kehälmaq

کاسب اوشاغی اولمییاسان! (اولمییه سن!) = بچه آدم فقیر نباشی! در مواردی میگویند که خرج و قیمت یا به دست آوردن چیزی برای گوینده از نظر مالی خیلی بالا و هزینه دار باشد.

Kasıb uşağı olmıyasan! (olmiyäsän!)

کردی (به فتح کاف) = کرت: زمین معین کوچک (مثلا در حیاط) برای زراعت؛ کاله.

kärdi

کِه= بی حس. کِهَلماخ = بی حس شدن (دست، پا)، مثلا: بارماغیم کِهَلدی=انگشتم بی حس شد.

keh, kehälmax(max/maq)

کوف (با تلفظ میان کامی ک) = تاب (مثلا در کودکستان)

Kuf

کاسیپ تازا پالتار گییسه دییه للر هاردان تاپدون، دولتدی تازا پالتار گییسه دییه للر مبارک دی!

Kasıp taza paltar giysä diyärlä hardan taptun, döwlätdi giysä diyällä mübaräkti!

قیژقیرماخ = فاسد شدن، گندیدن شیر، ماست، میوه، غذا، کپک زدن (در عین حال کوفلنماخ)

qıjqırmax

küflänmax

کیریش (کهنه شده) = چسب

کاریخماخ، کیریخماخ = دستپاچه شدن، بلاتکلیفی حس کردن، وقتی که آدم نمی داند چه کند و چه بگوید.

کیریخماخ = به اشتباه افتادن، عوضی انداختن (با تلفظ نرمکامی ک و تلفظ ی مانند ی در قیز به معنی دختر). مثلا: کیریخدیماحمد عوضینه علی نی چاغیردیم = اشتباه کردم، به جای احمد، علی را صدا زدم.

kırıxmax

کوله= آدم قد کوتاه (تلفظ واو مانند گول به معنی گل).

külä

بی کمال حمال اولار = کسی که کمال نداشته باشد، حمال می شود.

کوفلنماخ (کوف-لن-ماخ)= گندیدن، فاسد شدن غذا، مثلا شیر، ماست، میوه (ن. قیژقیرماخ)

küf-län-max

 

کورلاماق، کورراماخ=(معنی لغوی: «کور کردن») مجازا به معنی ضایع کردن، خراب کردن (مثلا کاری، غذایی، برنامه و نقشه ای را).

korlamaq, korramax

کولَه = آدم قد کوتاه

külä

کوف (با تلفظ نرم کاف)- تاب (بازی کودکان)

کوف اوشماخ= تاب بازی کردن

 

کره نئی: بوری کیمی بیر شئی, کومور ساماوارین باشینا قویولار کی کومورلری آلیشدیرسین .ساماوارین سویو ن قایناتسین…ایندی ده پیک نیک لرده کومور ساماوارین و كره نئى گؤرمك اولار

(زز)  

یاغ یؤغورتداندی،یؤغورت یاغدان – کره از ماست بعمل اید و ماست از کره.

سولاری بیر ارخه گئتمیر – آب آنها به یک جو نمی رود. کنایه از اینکه اختلاف عقیده و سلیقه دارند.

کار ائشیتمز، یاراشدیرارـ کور گؤرمه ز ، قوراشدیرار – کر نمی شنود و جفت وجور می کند ، کور نمی بیند و سرهم می کند.

کاسبی دَوَه اوستونده بووَه سانجار(و یا: کاسبی، دوه اوستونده ایلان وورار) – آدم بی چیز (فقیر) را وقتی سوار شتر است، رتیل می گزد(ویا:آدم بدبخت اگر روی شتر هم باشد مار آن را نیش میزند).

کفنین جیبی یوخدور – کفن جیب ندارد. منظور اینکه کسی مال دنیا را به آخرت نمیبرد.

کورا گئجه گوندوز بیردیر(و یا: کورا نه گئجه نه گوندوز) – کور را شب و روز یکسان است (برای کور شب و روز فرقی ندارد).

کورآللاهدان نه ایستر ، ایکی گؤز بیری ایری بیری دوز – کوراز خدا چی میخواد دوتا چشم، یکی کج یک سالم.

کیشی توپوردویون یالاماز(و یا: کیشی ده سؤز بیر اولار،کیشی سؤزونون اوستونده دورار) – مرد تفش را لیس نمیزند. نظیر: حرف مرد یکی است، مرد سر حرفی که زده میایستد.

کیشی قیزی اولمایاسان ،کیشی قادینی اولاسان – دختر یک مرد بودن چندان خوب نیست، بهتر این است که زن یک مرد باشی.