مسلمانین ایشی اولماز چوکون کسر ئوزنه ایش آچار – نظیر: ملانصرالدین کار نداشت جوالدوز به تخمش میزد.
دسته: الفباء
مشروطه سینی آلیب
مشروطه سین آلیب – نظیر: بر اسب مراد سوار شده.
مفته سرکه
مفته سرکه بالدان شیرین اولار – سرکه مفت شیرین تر از عسل باشد.
من ئولوم سن ئوله سن اینن ایش دوزلمه ز
من ئولوم سن ئوله سن اینن ایش دوزلمه ز – با من بمیرم و تو بمیری کاری پیش نمیرود.
من گلمیشدیم قنددانلارا قند قویام
من گلمیشدیم قنددانلارا قند قویام، گلمه میشدیم اورگیمه درد قویام – نظیر: شوهر کردم وسمه کنم نه اینکه وصله کنم.
مئشه ده قورد آز ایدی
مئشه ده قورد آز ایدی بیری ده گمی اینن گلدی – گرگ در بیابان کم بود یکی هم با کشتی آمد.
مئشه دن چاققال اسکیک اولماز
مئشه دن چاققال اسکیک اولماز – از بیشه شغال کم نشود.
مین ایشچی دن بیر باشچی
مین ایشچی دن بیر باشچی – از هزار کارگر یک سرپرست اولی تر است.
مین کوزه یه قیرپ قویوپ
مین کوزه یه قیرپ قویوپ – هزار کوزه را دسته گذاشته.
وار ائوی، کرم ائوی
وار ائوی کرم ائوی، یوخ ائوی ورم ائوی – خانه ثروتمند جای کَرَم است، خانه فقیر جای وَرَم است.
واجبی بوشلييپ
واجبی بوشلييب مستحبین دالیسیجان گئدیر – ترجمه: واجب را ول کرده عقب مستحب میرود.
واردان زیان گلمز
واردان زیان گلمز – ترجمه: ازثروت زیان نیاید.
لالین دیلین ننه سی بیلر
لالین دیلین ننه سی بیلر. نظیر: آشنا داند زبان آشنا.
لوطیلر قویدولار که یاتام
لوطیلر (لوطولار) قویدولار که یاتام سنی یوخودا گوره م؟ ترجمه: بچه های محله مگر گذاشتند بخوابم و ترا در خواب ببینم! (توضیح: مردی که از سفر برگشته بود زنش را مخاطب قرار داده پرسید هیچ در این مدت مرا بخواب میدیدی؟ زن با ناز و کرشمه گفت: «لوطیلر قویدولار کی…»)
لوطیلیق ترک گوتورمز
لوطیلیق ترک گوتورمز. نظیر: تعارف آمد نیامد دارد.
وئردوغون بیر عباسی قره پولدی
وئردوغون بیر عباسی قره پولدور خیالون وار کرمان قالیسی چیخسین؟ – یک عباسی پول سیاه میدهی و میخواهی فرش کرمان بگیری؟ توضیح: شخصی در دکان کله پزی پس از آنکه آب کله را تلیت کرد و خواست لقمه ای بردارد یک تکه از دستمال ظرفشوئی بدستش آمد لذا عصبانی شده شاگرد کله پز را پیش خوانده داد زد که این چیست؟ شاگرد گفت: «یک عباسی پول سیاه داده ای و میخواهی از تویش فرش کرمان درآید؟»
لوطی خرجی اولدی
لوطی خرجی اولدی – نظیر: لوطی خور شد.
وئره ن آشی ایچللر
وئره ن آشی ایچللر (ایچرلر) – نظیر: ناچار خوشه چین شود آنجا که خرمن است. مراد آنکه هر زنی که «ناموسش را بر باد میدهد»، تقصیر خودش است و مرد را بحثی نیست.
لوطونون پولی قورتولاندا
لوطونون پولی قورتولاندا پنیر چؤره ک سلامتدور – ترجمه: پول داش مشدی که ته کشید نان و پنیر سالم ترین غذاهاست. نظیر: داش های بی پول، تخمه سیری سه پول.
ناخیرچی
ناخیرچی آدین بیر آلا دانا باتیرار – نظیر: اگر گاوی بیافتد در علفزار / بیالاید همه گاوان ده را.
نادانلار ائده ر صحبت نادانلا تلذذ
نادانلار ائده ر صحبت نادانلا تلذذ ترجمه: نادانها از صحبت با نادانها لذت میبرند. نظیر: خر بنده بخانه شتربان آید.
ناهاردان معلومدور شاما نه وار
ناهاردان معلومدور شاما نه وار – نظیر: سالی که نکوست از بهارش پیداست.
گاه شله ننه نی باسار
گاه شله ننه نی باسار، گاه ننه شله نی – نظیر: گهی پشت زین و گهی زین به پشت.
گتیر باغلا دیلیمه
گتیر باغلا دیلیمه – ترجمه: بیا ببند به زبانم. عینا در نزد فارسی زبانان رایج و از مثنوی مولانا جلال الدین ماخوذ است.
گتیرنده ایل گتیری
گتیرنده ایل گتیری، یئل گتیری، سئل گتیری – به معنای: وقتی بخت میاید از هر طرف میاید.
گئچی جان هاییندا
گئچی جان هاییندا، قصاب پی آختاریر – ترجمه: بز در فکر جان است و قصاب بفکر پیه.
گئچی هاندا بیز هاندا
گئچی هاندا بیز هاندا – نظیر: ما کجائیم در این بحر تفکر تو کجائی!
گئچینی گئچی آیاغیندان آسارلار
گئچینی گئچی آیاغیندان آسارلار، قویونی قویون آیاغیندان (علیقلی دهخوارقانی) – نظیر: کار هر کس پا پیچ خودش میشود.
گئچینین بوینوزی گیجیشنده
گئچینین بوینوزی گیجیشنده سورته ر چوبانین دگنه گینه – نظیر: اجل سگ که میرسد نان چوپان را میخورد.
گئچینین قوتوری
گئچینین قوتوری بولاغین گؤزوندن سو ایچر – ترجمه و نظیر: بز گر از سر چشمه آب میخورد.
گئچییه چاخیر وئرسن
گئچییه چاخیر وئرسن قوردا دوو گلر – ترجمه و نظیر: اگر به بز شراب خورانی به گرگ حمله کند.
گدالیق چکمیین
گدالیق چکمیین آقا اولماز – ترجمه: کسی که گدائی نکند آقا نمیشود.
گره كمزى ساخلا
گره كمزى ساخلا گره كن گونه – نظير: آنچه در چشمت خوار آيد / نگهدار كه روزى بكار آيد
گزدى آرانى تورانى
گزدى آرانى تورانى، جنت گؤردى بورانى (مراغى) – آران و توران را گشت و اينجا راچون بهشت يافت.
گل بو داشلارى اتگوندن تؤك
گل بو داشلارى اتگوندن تؤك، مجازا به معنى: بيا و از اين هوا و هوس و نقشه ها دست بردار
گل بو شيطان آتيندان ان
گل بو شيطان آتيندان ان – نظير: بيا و از خر شيطان پياده شو.
گل تيكانسيز محبت انگلسيز اولماز
گل تيكانسيز محبت انگلسيز اولماز – نظير: دل بى غبار و گل بى خار نباشد. و يا: هر جا كه پريوشى است ديوى با اوست.
گلدوق خويا
گلدوق خويا يئتيشدوق تويا – نظير: هم زيارت هم تجارت. و يا: هم فال شد هم تماشا.
گلدوق کباب ایینه
گلدوخ کباب ایینه، گؤردوق اشّک داغلیللار – به بوی کباب آمدیم و دیدیم خر داغ میکنند.
گولدن آغیر سؤز
گلدن آغیر سؤز دئماق اولماز – ز گل نازکترش گویند رنجد.
گلدی اجل وئرمز مجال
گلدی اجل وئرمز مجال – اجل سر رسید و فرصت نمیدهد.
گل سنه کیمدن دییم
گل سنه کیمدن دییم اول جعفر درداردن – نظیر: یک کلمه هم از مادر عروس بشنو. توضیح: جعفر دردار از داش های تبریز و معاصر حاج اللهیار بود. شرح حالش در تاریخ تبریز مسطور است.
گلستانی یئددی یاشیندا اوخوللار
گلستانی یئددی یاشیندا اوخوللار، یئتمیش یاشیندا معناسین قاناللار – گلستان سعدی را در هفت سالگی خوانند و در هفتاد سالگی معنایش را درک کنند.
گل گئتدی خار قالدی
گل گئتدی خار قالدی، بو دا منه یادگار قالدی – نظیر: گل بتاراج رفت و خار بماند.
گله ن اینن یولداشدیر، گئده ن اینن قردش
گله ن اینن یولداشدیر، گئده ن اینن قردش – با هر که میاید دوست است و با هر که میرود برادر. مراد آنکه پرروی عجیبی است.
گلین اوینییه بیلمه دی
گلین اوینییه بیلمه دی، دئدی اوتاق اگریدیر – عروس رقص بلد نبود میگفت اطاق کج است.
گلین گلین دگیل
گلین گلین دگیل دوشدوغى یئر گلیندیر – مراد آنکه عروس در خانه ای که هست باید اقربای شوهر با او مماشات کند.
گلینلیغیم قیزلیغیم
گلینلیغیم قیزلیغیم، بیر درایی دیزلیغیم – نظیر: از مال جهان ز کهنه و نو…
گمیده اوتوروب گمیچی گؤزی چیخارتما
گمیده اوتوروب گمیچی گؤزی چیخارتما – در کشتی نشسته و چشم ناخدا را در نیار. نظیر: نمک خورده نمکدان مشکن.
گمی لری غرق اولوب
گمی لری غرق اولوب – کشتی هایش غرق شده. مراد آنکه ماتم گرفته.
