دسته: الفباء

یاراسی آنلیندا اولانین طبیبی قارشی گله ر – آنکه زخمش در پیشانی است طبیبش از روبرو برسد.

یارالی اشّک چوخ آنقیرار – خر زخمی زیاد عر عر کند.

یاریمادوق ایسّی سیندن، کور اولدوق توسّوسوندن – از حرارتش خیری ندیدیم از دودش کور شدیم.

یاریم بیزه گلدی گئجه گلدی گئجه گئتدی، بیلمم نئجه گلدی نئجه قالدی نئجه گئتدی.

یاریم شاهیلیق ایش الیندن گلمز – نظیر: بر برف بشاشد آب نشود.

یارینان (یار ایله) ئوزون دانیش آرالیق سؤزی ائو ییخار – با یار خودت صحبت کن، حرف میانجی خانه را ویران میکند.

یاز بوزا، قوی گونه – نظیر: برات یخ است.

یاز گونی پنیر چؤره ک یارپوزونان / یای گونی آبدوغ چؤره کدور بوزونان / پاییز گونی پنیر چؤره ک قارپوزونان / قیش گونی ایسّی کرسی بیر قیزینان.

یا زور یا زر یا شهردن سفر – نظیر: بهر دیار که در چشم خلق خوار شوی / سبک سفر کن از آنجا برو بجای دگر.

یازی اکینچیدور قیشی دیلنچی – در فصل بهار زارع است و در زمستان گدا.

یاس ییه سی اوونوب، یاسا گلن اوونومییب – نظیر: مدعی سست شاهد چیست: کاسه از آش گرمتر.

یاش دا قوری اودونا یانار – تر هم به آتش خشک میسوزد.

یاشی آت بازاریندا صوراللار – سنّ را در بازار اسب فروشان پرسند.

یاغ یاغ اوسته گئده ر، یارما یاوان قاینار – روغن روی روخن میرود، بلغور خشک و خالی میجوشد. مراد آنکه مستحق محروم میماند.

یاغیده ن مال قایتاریب – از حرامی مال پس گرفته. نظیر: کمان رستم را شکسته!

یاغیشدان قورتولدوق دامجی یه راست گلدوق! – از گیر باران در آمدیم گیر چکه افتادیم. نظیر: از گیر دزد در آمدیم گیر رمال افتادیم!

یالان تئز آیاق توتار، یئریمز – دروغ زود پا میگیرد اما پیش نمیرود.

یالان سؤزدن فایدا بوخدور – نظیر: از خدا پنهان نیست از شما چه پنهان.

یالان سؤز قلب مالدیر، صاحبینه قاییدار – حرف دروغ سکه قلب است به گوینده اش بر میگردد.

یالانچی اولماسایدی دوغر دانیشان بللنمزدی – اگر دروغگو نبود راستگو شناخته نمیشد.

یالانچی پهلواندیر – نظیر: رستم در حمام است.

یالانچی طمعکاری آللادار – دروغگو طمعکار را گول زند.

یالانچی نین ائوینه کیمین – نظیر: چراغ دروغ بی فروغ است.

یالانچی نین ائوینه اود دوشدی هیچ کس اینانمادی – خانه دروغگو آتش گرفت اما کسی باور نکرد.

یالانچی نین شاهدی یانیندا اولار – نظیر: دم روباه گواه روباه است.

یالانچی نین شمعی عشا نمازینا قدر یانار – شمع دروغگو تا وقت نماز خفتن روشن است (چرا که وقت ادای نماز خفتن با جماعت از هر صنف در مسجد گرد هم میایند و آنوقت است که مشت دروغگو باز میشود). نظیر: چراغ دروغ بی فروغ است.

یالانین خوروزی یوخدور که بانلاسین – دروغ را خروسی نیست که بانک بر آرد..

یالیغین نه سی وار وئره یولوغا! – نظیر: عور چه دارد که به لخت بدهد!

یامان آدامین باشینا داش سالسان چیگنینه دوشر – اگر بر سر آدم نا اهل سنگ بیاندازی بر کتفش افتد. نظیر: بادمجان بد آفت ندارد.

یامان قونشی یامان آرواد یامان آت / بیریندن کؤچ بیرین بوشلا بیرین سات! – همسایه بد، زن بد، اسب بد / از یکی رخت بربند، دیگری را رها کن، سومی را بفروش!

یایین یایخینتیسی (تؤرتؤکونتوسی) قیشین آش دادی اولار – ریخت و پاش تابستان چاشنی آش زمستان تواند بود. نظیر: هر چه در چشمت خوار آید روزی بکار آید.

یئماغا دا کمک، ایشله ماغا دا کمک – برای خوردن هم کمک لازم است برای کار کردن هم.

یئمه دون، مالوندور – هر چه را که نخوری داری. و یا: که یخنی بود هر چه ناخورده ای.

یئددی دگیرماندا بیر پونزه اونی یوخدور – نظیر: در هفت آسمان یک ستاره ندارد.

یئرلی او… یئرسیز سؤزدن یئی راق – گ… بجا بهتر از حرف بیجاست.

يئل قيه دن (ویا: یئل قره دن) نه آپارار؟! – أباد چه چيزى ميتواند از يك صخره سنگ (و يا عمله) ببرد؟! نظير: دزد از خانه مفلس خجل آيد بيرون. توضيح: «قره» همزمان با معناى «سياه» بمعناى دهقانى است كه صاحب گاو و زمين نباشد.

یئلینن گلن یئلینن گئده ر – باد آورده را باد میبرد.

یئددی آیلیق دگیلسن که! – مگر هفت ماهه بدنیا آمدی؟!

يئل گتيريب گون قورودوب – باد آورده و آفتاب خشكش كرده، نظير: عيسى رشته مريم بافته.

يئل چالير ينگه لر اوينور – باد مينوازد و خانم ها ميرقصند.

یئددی ملا بیر سریک (عمامه)، یئددی تولکی بیر دلیک (ریاحی) – هفت ملا و یک عمامه، هفت روباه و یک سوراخ.

یئلینن گلن یئلینن گئده ر – باد آورده را باد میبرد.

یئریدیغی یئره منت قویور – بر زمینی که روی آن راه میرود منت میگذارد.

یئددی دگیرمانین سویون قاتیر بیر بیرینه – آب هفت اسیاب را بهم قاطی میکند. مراد آنکه خلط مبحث میکند.

یئماغینان دویمادون یالامیاغینان دویاجاقسان؟ – با سیر شدن سیر نشدی میخواهی با لیسیدن سیر شوی؟!

یئددی پادشاهی یوخودا گؤروب – هفت پادشاه را بخواب دیده. مراد آنکه مدت زیادی است بخواب رفته.

یئمه میسن (یمه میسن) غاز اتین بولمه میسن لذتین – گوشت غاز نخورده ای که بدانی چه لذیذ است. نظیر: تا نخوری ندانی.

یئل ها یاندان گلسه او یانا چؤنه ر – باد از هر طرف وزید به آن طرف متمایل میشود.

یئمیشسیزلیقدان ایگده یه قاقا دییر – ميوه نيست، فكر ميكند سنجد ميوه است.

یئرینه ایشه ماغی بس دگیل شیرین چای دا ایستییر – برختخواب شاشیدنش بس نیست چائی شیرین هم میخواهد. نظیر: گوز داده، تغار شکسته، طلاق هم میخواهد.