داشی وار یا قومی؟ مراد آنکه: مگر چه عیبی دارد؟
داشی وار یا قومی؟
داشی وار یا قومی؟ مراد آنکه: مگر چه عیبی دارد؟
داشی وار یا قومی؟ مراد آنکه: مگر چه عیبی دارد؟
داغدان قار حواله وئریر – ترجمه: برف از کوه میبخشد.
داغ داغا یئتیشمز آدم آدمه یئتیشه ر – تجمه و نشیر: کوه به کوه نمیرسد، آدم به آدم میرسد.
داغ ساتیب باغ آلیب – نطیر: کوه داده و باغ خریده.
داغ گره ک ییخیلا دره دولا – ترجمه: باید کوه فرو ریزد تا دره پر شود.
داغ یئریمه سه، ابدال یئریر – ترجمه: اگر کوه نیاید، ابدال پیش کوه میرود. توضیح: اهالی دهی به ابدالی که دعوی کشف کرامات میکرد گفتند به این کوه روبرو امر کن که نزد تو بیاید. ابدال سه بار متوالیا کوه را پیش خواند و چون اثری ظاهر نشد رو به حضار کرده گفت: اگر کوه پیش من نیاید من پیش کوه میروم. نظیر: پیغمبرلر شکسته نفس اولار، داغ گلمیر من گئدیرم – ترجمه: پیامبران شکسته نفس اند، حالا که کوه نمیاید من میروم.
داغلار نه قدر اوجا اولسا اوستوندن یوللار آشار – ترجمه: کوه ها هر قدر هم که مرتفع باشند از نقاط مرتفعشان هم راه میگذرد.
داغین اوسته باغیم ساغ اولسون (ریاحی) – حداقل بالای کوه یک باغ که دارم! توضیح: شخصی که ورشکست شده بود و همه چیزش را ازدست داده بود برای تسلی خاطر خود و زنش به وی میگفت: «داغسن اوسته باغیم ساغ اولسون!»
دالونجا موملی شمع یوللامامیشام – نظیر: مگر رقعه فدایت شوم برایت نوشته بودم؟!
دالیدان آتیلان داش توپوغا دگه ر – ترجمه: سنگی که از عقب انداخته شود به پاشنه خورد. نظیر: چراغ پشت روشنائی ندارد.
دالیسی قارلی داغا دایانیب – نظیر: پشت بندش آس است.
دالیسینا دییر پف، اییون گلیر مننن گلمه! = مراد آنکه فلانی خیلی متفرعن است.
داما داما گؤل اولار – ترجمه و نظیر: قطره قطره جمع شود وانگهی دریا شود.
دلاک (دالاک) دلاکین باشین قیرخاندا پول آلماز – وقتی دلاک سر دلاک دیگر را بتراشد دستمزد نمیگیرد.
داملا داملا گؤل اولار، دادا دادا هئچ – ترجمه: قطره قطره دریا شود اما اگر مرتبا مزه چیزی را بچشی تمام میشود.
دامارا باخاللار، قان آلاللار -ترجمه: به نسبت گشادى رگ خون ميگيرند.
دام اولمادون ائشيك اول بارى – شخصى كه پس از باريدن باران سقف اطاقش چكه ميكرد رو به اطاقش گفت: خانه و بام كه نشدى، حداقل بيرون شو.
دام ديوارين قولاغى وار – نظير: ديوار گوش دارد.
دامنان داما گزه ن كوپگين بئلى سينار – سگى كه از بامى به بامى ميرود بالخره ميافتد و كمرش ميشكند.
دانيشماق گوموشدن اولسا، دانيشماماق قيزيلداندير – ترجمه: اگر سخن از سيم باشد خموشى طلاست.
دانيشيقلى آش دادلى اولار (مراغى) – ترجمه: آش طى شده مزه ميدهد.
دانيشيقلى سؤز داغلارى آشار.
دووشان نه قدر ياتار او قدر چاپار – خرگوش هر قدر بخوابد همانقدر ميدود.
دوشانى يئرلى ايتينن اوولاماق گره ك- نظير: شغال بيشه مازندران را / نگيرد جز سگ مازندرانى.
دايانان آپارار- ترجمه: ثبات قدم برنده ميشود.
دايى اينن داغا گئت، عمى اينن باغا گئت.
درد باتمانيان گلر مثقالينان چيخار – ترجمه: درد من به من ميايد و مثقال به مثقال ميرود.
درد بير اولسا چكماغا نه وار – درد اگر يكى بود كه تحملش آسان ميبود.
درد چوخدی، ائشيده ن يوخدی – درد افزون است ولى گوش شنوا نيست.
درد چوخ، همدرد يوخ – درد بسيار است و همدردى نيست.
درگاه قاپی سی آچیق اولاندا ایتین یوخوسی گلر – نظیر: گر گدا کاهل بود تقصیر صاحبخانه چیست!
دروازه قاپی سینی باغلاماق اولار خلقین آغزینی باغلاماق اولماز – ترجمه و نظیر: دروازه شهر میتوان بست / نتوان دهن مخالفان بست.
درویشین فکری نه اولسا ذکری ده او اولار – ترجمه: فکر درویش هرچه باشد ذکرش نیز همان است.
درویشه دئدیلر بساطینی ییغیشدیر، الین قویدی آغزینا – ترجمه: به درویش گفتند بساطت را جمع کن، دستش را گذاشت در دهانش.
دریاداکی بالیق ساتیلماز – ترجمه: ماهی دریا را نمیتوان فروخت.
دریالی نین مزاجی سیلابینن پوزولماز – (اوز چؤندریب گئدنده زنجیر اینن دایانماز.)
دریایا بیر داش سال یا بیر قیه – ترجمه: به دریا یا یک سنگ بیانداز و یا یک صخره.
دشمندن دوستلوق اومماق، اوتونان پامبوغی بیر یئره ییغماق – توقع دوستی از دشمن بمثابه آشتی پنبه و آتش است.
دشمن سنی داشینان، سن دشمنی آشینان (مراغی).
دعا ائله الف بی (الفبا) اولسون، ملا ئولمکدن نه چیخار – (خطاب پدر به طفلش که دعا میکرد آخوند مکتب بمیرد): دعا کن مسئله الفبا حل شود، ازمردن ملا فایده ای حاصل نخواهد شد.
دعانی بیز ائله میشوق، باغیش قره داغا یاغیب! – نظیر: تو کندی جوی و آبش دیگری برد.
دعوا آراسيندا نرخ كسير – وسط دعوا نرخ تعيين ميكند.
دوز يولدا يئريممير، شوخوملوقدا شيللاق آتير! – ترجمه: در راه معمولی نمیتواند راه برود اما در زمین شخمی جفتک میاندازد!
دوزده ن پنیر چؤره ک اولار – مراد آنکه از کسب و کار حلال فقط نان و پنیر میتواند حاصل شود.
دوز سؤز، بیر سؤز – حرف راست آن هم یکی.
دوز سؤزی اوشاقدان ائشیت – حرف راست را باید از بچه شنید.
دوز گلمیسن دوز گئت، قیز گلمیسن قیز گئت – نظیر: راه باز است و جاده دراز. و یا: خویشی به خوشی، سودا به رضا.
دوزی ییب دوزلاغی باتیرما – نظیر: نمک خورده نمکدان مشکن.
دوست اودور اوزه دییه – دوست آنست که حرفش را روبرو گوید.
دوست باشا باخار، دشمن آیاغا – دوست به سر آدم نگاه میکند، دشمن به پای آدم.