شیطان ئولمییب

شیطان ئولمییب – ترجمه: شیطان نمرده است. مراد آنکه تمام کم نیست.

شیطان باشقا

شیطان باشقا، جن باشقا – ترجمه: شیطان سواست و جن سوا.

شیطان فعله سی

شیطان فعله سیدیر – نظیر حمال بی مزد است.

شیطانینان داری

شیطانینان داری اکمیشوق – با شیطان ارزن کاشته ایم. مراد آنکه با آدم نا اهلی وارد یک شرکت شده ایم.

طویدان صورا ناغارا

تویدان (توی- طوی) صونرا ناغارا (نقاره) – ترجمه: نقاره بعد از عروسی. نظیر: نوشداروی بعد از مرگ سهراب

طوی دییبلر

توی دییبلر که آدامین باغری چاتداماسین – ترجمه: نام عروسی را جشن گذاشتند تا مبادا زهر آدم چاک شود. ن: طویدا کیسه نین…

طوی گئجه سی

توی گئجه سی گلین ائوده قالماز، یاس گئجه سی ئولی یئرده – ترجمه: شب زفاف عروس در خانه (پدری) نماند و شب عزا میت بر روی زمین نماند.

طویومدا اوینامیسان؟

تویومدا اوینامیسان؟ یاسیمدا آغلامیسان؟ دوستلوغون نه بابتدن دیر؟ – ترجمه: در عروسی ام رقصیده ای؟ در عزایم گریه کرده ای؟ دوستی ما از کجاست؟

تویا گدن

طویا گئدن یایا دا گئده ر – نظیر: هر که به عروسی رفت به عزا نیز میرود.

طویونان دیبینده ن یوخدی

طویونان دیبینده ن یوخدی، دییر آت یهرله – نظیر: خواجه در فکر نقش ایوان است / خانه از پای بند ویران است.

زحمت سیز

زحمت سیز بال ییلمز. نظیر: بی رنج گنج میسر نمیشود.

زر قدرین زرگر بیلر

زر قدرین زرگر بیلر. ترجمه و نظایر: قدر زر زرگر شناسد قدر گوهر گوهری. علی را قدر پیغمبر شناسد.

زری ده وار، زورو دا

زری ده وار، زورو دا. ترجمه: هم زر دارد هم زور. مراد آنکه بموقع تشویق میکند و بموقع تنبیه و توبیخ.

زمانییه اویماخ گره ک

زمانییه اویماق گره ک. نظیر: زمانه با تو نسازد تو با زمانه بساز.

زمستان چکمیین بلبل

زمستان چکمیین بلبل بهارین قدرینی بیلمز – محبت بیر بلا شئی دیر گرفتار اولمییان بیلمز. نظیر: دو دوست قدر شناسند حق صحبت را – که مدتی ببریدند و باز پیوستند.

خوروز باننامینده

خوروز باننامینده سحر اولماز؟ – خروس نخواند صبح نمیشود؟

حمامچی حمامچی نی گؤرنده

حمامچی حمامچی نی گؤرنده صندوقی ئوپر – حمامی که حمامی دیگری را ببیند صندوق را میبوسد. نگاه کنید به: دلاک دلاکین…

حمامدا اوخوماخ

حمامدا اوخوماق، غربتده ئوگونماق – ترجمه: آواز خوانی در حمام و خود ستائی در دیار غربت. نظیر: لاف در غربت و گوز در بازار مسگران.

حمامدا دلی وار

حمامدا دلی وار – نظیر: محتسب در بازار است، ماست ها را کیسه کن.

حمامدان چیخانین اری

حمامدان چیخانین اری اولاسان، سفردن گله نین آروادی – ترجمه: شوهر زنی باشی که از حمام آمده و زن شوهری باشی که از سفر آمده.

حمامدن گلیرسن

حمامدن گلیرسن ارون ائوینه گئت، پالتار یوماقدان گلیرسن ده دون ائوینه گئت – ترجمه: اگر از حمام میائی بخانه شوهرت برو و اگر از لباسشوئی میائی به خانه پدرت برو.

حمام ساتیلدی

حمام ساتیلدی جانیم دا قورتولدی – نظیر: حاجی مُرد، شتر خلاص.

حنا چوخ اولسا

حنا چوخ اولسا ماتحته یاخارلار – ترجمه: حنا که فراوان شد به ماتحت بندند.

حمدی اوخومامیش

حمدی اوخومامیش، سوره یه باشلیر – حمد را نخوانده، شروع بخواندن سوره (سوره توحید) میکند.

حیاسی اولمییانین

حمدی اوخومامیش، سوره یه باشلیر – حمد را نخوانده، شروع بخواندن سوره (سوره توحید) میکند.

حیاسی اولمییانین

حیاسی اولمییانین ایمانی دا اولماز – نظیر: کسیکه حیا ندارد ایمان نیز ندارد.

حیوان آریخلیخدان اوزولور

حیوان آریخلیقدان اوزولور، انسان یوغونلوقدان – ترجمه: حیوان از فرط لاغری بمیرد و انسان از فرط چاقی.

خير سؤيله مزه

خير سؤيله مزه دئديلر خير سؤيله سفردن قاييداندا سنه بير دون وئراق، دئدى بلكه قاييتمادوز؟!

خيرون قاپوندا

خيرون قاپوندا قالسين! – نظير: سرت را بخورد!

خيرى اولسيدى

خيرى اولسيدى آدين قويارديلار خيرالله – اگر خيرى داشت اسمش را ميگذاشتند خيرالله.

خيبر قلعه سين

خيبر قلعه سين فتح ائله ميسن؟ – مگر قلعه خيبر را فتح كرده اى؟!

خير ايسته قونشووا

خير ايسته قونشووا، خير گلسين باشووا – براى همسايه خواهان خير شو تا خير ببينى.

خيرى اولسيدى

خيرى اولسيدى آدين قويارديلار خيرالله – اگر خيرى داشت اسمش را ميگذاشتند خيرالله.

چيخان قان

چيخان قان داماردا قالماز – خون خارج شدنى (زيادى) در رگ نماند.

چيگ اتده ن

چيگ اتده ن ننه ده بيزاردير بالا دا – از گوشت خام هم مادر بيزار است و هم فرزند. مراد آنكه هيچكس علاقه نشان نميدهد گوشت خامى را كه از بازار رسيده بشويد، پاك كند و ببُرد.

چيگنيمين ياماغى

چيگنيمين ياماغى دگيل – وصله دوشم نيست. نظير: وصله ناجور است.

چيگ نخود

چيگ نخود آغزيندا ايسلانماز – نخود خام در دهانش خيس نميشود. رجوع شود به: آغزيندا لپه…

چينه دانى بوشدی

چينه دانى بوشدور – چينه دانش خاليست. نظير: چنته اش خاليست.

جیبیم کیمین

جیبیم کیمین تانیرام – ترجمه: مثل جیبم خوب میشناسمش. ن: جیکک و بوککون…

جیبیمین پامبیخلاری

جیبیمین پامبوقلاری الیمه گلیر – ترجمه: پنبه های جیبم بدستم میایدو بمعنی: جیبم را تار عنکبوت گرفته.

جیس مادیان

جیس مادیان بالانی دؤشونده ساخلار – ترجمه: این را شما ترجمه کنید!!

جیککین، بوککون

جیککین، بوککون تانیرام (یا: جیک و بوککونه بلدم) – چنان میشناسمش که فرنگی ساعتش را نشناخته.

توبه توخلوخدان

توبه توخلوقدان چیخار دعوا یوخلوقدان – توبه از بی نیازی است و دعوا بخاطر آزمندی.

تورپاخدان سس

تورپاقدان سس چیخماز – از خاک آوازی بر نیاید. نظیر: بر نیاید ز کشتگان آواز.

توخ دییه ر آجالمارام

توخ دییه ر آجالمارام، آج دییه ر توخالمارام – سیر گوید گرسنه نخواهم شد و گرسنه گوید سیر نخواهم شد.

توخون آجدان

توخون آجدان خبری اولماز – سیر از حال گرسنه خبردار نیست.

توخی ترپتمه

توخی ترپتمه، آجی دیندیرمه – با آدم سیر کاری نداشته باش، آدم گرسنه را به صحبت نگیر.

توسباغا قینیندان چیخدی

توسباغا قینیندان چیخدی قینین بگنمدی – لاک پشت از غلافش بیرون آمد غلافش را نپسندید.

توکی دیریلیب

توکی دیریلیب – «مویش زنده شده» بمعنی: آبی زیر پوستش دویده.

تولانبارچی

تولانبارچی اشّگی، گلابتون نوختا – نظیر: سگ گر و قلاده زر ویا: سر کچل و عرقچین.