سوغان یِئمَه میسن، نییه آجیشیرسان؟ – پیاز نخورده چرا میسوزی؟
سوغان
سوغان یِئمَه میسن، نییه آجیشیرسان؟ – پیاز نخورده چرا میسوزی؟
به کوشش عباس جوادی – Türki Meseller – Azeri Turkish Proverbs & Rare Words collected by Abbas Djavadi
سوغان یِئمَه میسن، نییه آجیشیرسان؟ – پیاز نخورده چرا میسوزی؟
سئرچه دن قناری اولماز (ویا: قارقادان قناری اولماز) – گنجشک جای قناری را نمیگیرد (و یا: کلاغ جای قناری را نمیگیرد).
اولایدی خرما پیشیرردیک قیساوا،درد تاوا دردی دگیل بالا! یاغ دا یوخدی! – اشاره به کسانی که با خواب و خیال آرزوی کار های بزرگ میکنند در حالیکه امکانات آن کار ها را ندارند.
رحمت دوزه نه ، لعنت پوزانا – رحمت بر کسی که کارها را درست می کند و لعنت بر کسی که کارها را خراب می کند.
rähmät düzänä, lä’nät pozana
قانميرام قالاسان يانا يانا – نمي فهمم تا بسوزى و بسازى!
روزوسو گلن زامان یوخو توتار کؤپه یی – وقتی زمان روزی سگ میرسد خوابش میبرد.
رشوه جهنمی ایشیقلاندیرار – رشوه جهنم را درخشان میکند. یعنی: رشوه خور ها در جهنم زیاد اند.
ریحان مرزه کردیسینه گتمیرکی – به کرت و باغچه ریحان مرزه که نمیرود. یعنی: این کار مشکلات هم دارد، جشن و ضیافت که نیست.
داشدان چؤرک چیخارت گتیر وئر نورجهان یئسین، دیندیرنده یامان دئسین – تقلا کن و نان شب را درآور، بیار بده به نورجهان تا بخورد و بعد بتو فحش بدهد.
داغ داغا یئتیشمز، آدام آداما یئتیشر – کوه به کوه نمی رسد آدم به آدم میرسد.
داغی داش بزه ر،انسانی باش – سنگ آذین کوه است و سر آذین انسان.
دده مین دامین ییخمیشام کی قار کوره مییه م – بام پدرم را ویران کرده ام تا برفش را پارو نکنم.
ذکرسیز مومنی شیطان آللادار – مومن بدون ذکر و نماز را شیطان گمراه می کند.
دؤلتلی پول چیخاردار ، کاسیب اوتورار اونون پوللارين سايار! – آدم ثروتمند پول در مياورد آدم فقير مينشيند و پول هاى آدم ثروتمند را حساب ميكند!
دئدیلر عزرائیل اوشاق پایلاییر، دئدی نه وئرسین نه آلسین – نظیر: مرا به خیر تو امیدی نیست شر مرسان.
دئدی نئجه سن بیر سؤز دییم چاتدایاسان،دئدی نئجه سن آنلامییم، سن پارتدایاسان – گفت چطوراست یک حرفی بگویم که بترَکی ، گفت چطوراست که خودم را بزنم به نفهمی تا تو بترَکی!
دئوین قولاغینا قورقوشوم – مانند: گوش شیطان کر.
خان یورقانی میتیل اولماز – لحاف خان از جنس متقال نیست.
ایپک اوقدر خار اولدی اشّگه افسار اولدی – ابریشم آن قدر خوار شده که بند افسار خر شده است.
خاتین قیز خالاسینا چکر، قوچ ایگید دایی سینا – (خانم قیز خالاسینا چکر، خان اوغلان دایی سینا) – دختر خانم شبیه خاله اش میشود ، آقا پسر شبیه دایی ش.
خلقه ایت هورسه بیزه چاققال هوره ر – به مردم سگ پارس میکند به ما شغال.
خکه خکه دئیینجه قیش چیخار – تا تو بخواهی بگوئی خاکه (خاکه ذغال)، زمستان تمام شده.
خیاطین ایگنه سی ایتمسه گونده اون دانا کؤینک تیکه ر – اگرسوزن خیاط گم نشود روزی ده تا لباس میدوزد.
خیر وئر ، خیر گؤتور – خیر بده ، خیر بردار.
حاجی لِیلگین آرتیخ بالاسی – جوجه اضافی لک لک ( جوجهای که خود لکلک از لانه بیرون پرت میکند).
حق ایله باطلین آراسی دؤرد بارماقدیر – فاصله حق و باطل چهار انگشت است.
حق داشی آغیر اولار – سنگ حق سنگین است.
حق سؤز آجی اولار – حرف حق تلخ است.
میلچک میندار اولماز اوره ک بولاندیرار – مگس نجس نیست اما دل آدم را بهم میزند.
حق سؤز آخار سولاری ساخلار – حرف حق آبهای جاری را متوقف میکند.
حرصین دؤلته زیانی وار – عصبانیت به ضرر مال ودولت تمام میشود.
حیوانين دیشینه باخارلار ،انسانين ایشینه – نظير: سلامت اسب به دندانش است و شايستگى انسان به كارش.
چاخیری تؤکسه ن سیچانین بوغازینا،گئده ر پیشییین پئشوازینا – اگر به گلوی موش شراب بریزی میرود به پیشواز گربه.
چاغریلان یئرده ییت، چاغریلمایان یئردن ایت (چاغئران یئرده ن قالمازلار، چاغئرمایان یئره باخمازلار) – جایی که دعوت شده ای حاضر باش، از جایی که دعوت نشده ای دورباش.
چالما قاپیمی ، چالارلار قاپینی – مانند: ازارم نده تا آزارت ندهند.
چؤمچه آش دان ایستی اولوب – مانند: کاسه داغ تر از آش شده.
چه ک زحمت، گؤر لذت – اگر خواهان لذت هستی باید زحمت بکشی.
چیبین (و یا: میلچک) میندار اولماز اوره ک بولاندیرار – مگس نجس نیست اما دل آدم را بهم میزند.
جفا چکمه ین، صفا گؤرمز – کسی که سختی نبیند به آرامش نمیرسد.
تازا یونجا ائششگه باش آغریسی گتیره ر – خر اگر یونجه تر و تازه بخورد سر درد میگیرد.
تنبل احمددیر – منظور اینکه آدم تنبلی است.
پاسلی دمیردن قیلیچ اولماز – از آهن زنگ زده شمشیر نتوان ساخت.
باجی، باجین اؤلسون، درد چوخ، وخت یوخ – خواهر خواهرت بمیرد، حرف زیاد است اما زمان کم.
بئش یاشیندا قویون اللی یاشیندا قاضی نی آلار – یک گوسفند پنج ساله یک قاضی پنجاه ساله را می خرد. مراد آنکه با رشوه هر کسی را میتوان خرید.
جالانان سو بیر داها کوزه یه قاییتماز – آب ریخته به کوزه بر نمیگردد.
پیشنماز (ویا: ملا) اوسسورسا، جماعت سیچار – اگر پیشنماز (ویا:ملا) بگوزد، جماعت میریند. مراد آنکه مردم یه پیشوایشان نگاه کرده عمل میکنند.
بیر میخ بیر نالی، بیر نال بیر آتی، بیر آت بیر پهلوانی، بیر پهلوان بیر لشکری، بیر لشکر بیر کشوری ساخلار – یک میخ یک نعل را، یک نعل یک اسب را، یک اسب یک پهلوان را، یک پهلوان یک لشکر را، یک لشکر یک کشور را نگه دارد.
باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی، باغدا اریک قورتولدى سلام علیک قورتولدى – مراد اینکه فلانی فقط تازمانی که سود میرسد دوست است.
تایلی تایین تاپمالی – نظیر: کبوتر با کبوتر باز با باز، کند همجنس با همجنس پرواز.
باغبانین گول واختی قولاغی ائشیتمز – گوش باغبان وقت باز شدن گل کر می شود.