امثال و لغات ترکی آذری ایران

گئچی هاندا بیز هاندا – نظیر: ما کجائیم در این بحر تفکر تو کجائی!

گئچینی گئچی آیاغیندان آسارلار، قویونی قویون آیاغیندان (علیقلی دهخوارقانی) – نظیر: کار هر کس پا پیچ خودش میشود.

گئچینین بوینوزی گیجیشنده سورته ر چوبانین دگنه گینه – نظیر: اجل سگ که میرسد نان چوپان را میخورد.

گئچینین قوتوری بولاغین گؤزوندن سو ایچر – ترجمه و نظیر: بز گر از سر چشمه آب میخورد.

گئچییه چاخیر وئرسن قوردا دوو گلر – ترجمه و نظیر: اگر به بز شراب خورانی به گرگ حمله کند.

گدالیق چکمیین آقا اولماز – ترجمه: کسی که گدائی نکند آقا نمیشود.

گره كمزى ساخلا گره كن گونه – نظير: آنچه در چشمت خوار آيد / نگهدار كه روزى بكار آيد

گزدى آرانى تورانى، جنت گؤردى بورانى (مراغى) – آران و توران را گشت و اينجا راچون بهشت يافت.

گل بو داشلارى اتگوندن تؤك، مجازا به معنى: بيا و از اين هوا و هوس و نقشه ها دست بردار

گل بو شيطان آتيندان ان – نظير: بيا و از خر شيطان پياده شو.

گل تيكانسيز محبت انگلسيز اولماز – نظير: دل بى غبار و گل بى خار نباشد. و يا: هر جا كه پريوشى است ديوى با اوست.

گلدوق خويا يئتيشدوق تويا – نظير: هم زيارت هم تجارت. و يا: هم فال شد هم تماشا.

گلدوخ کباب ایینه، گؤردوق اشّک داغلیللار – به بوی کباب آمدیم و دیدیم خر داغ میکنند.

گلدن آغیر سؤز دئماق اولماز – ز گل نازکترش گویند رنجد.

گلدی اجل وئرمز مجال – اجل سر رسید و فرصت نمیدهد.

گل سنه کیمدن دییم اول جعفر درداردن – نظیر: یک کلمه هم از مادر عروس بشنو. توضیح: جعفر دردار از داش های تبریز و معاصر حاج اللهیار بود. شرح حالش در تاریخ تبریز مسطور است.

گلستانی یئددی یاشیندا اوخوللار، یئتمیش یاشیندا معناسین قاناللار – گلستان سعدی را در هفت سالگی خوانند و در هفتاد سالگی معنایش را درک کنند.

گل گئتدی خار قالدی، بو دا منه یادگار قالدی – نظیر: گل بتاراج رفت و خار بماند.

گله ن اینن یولداشدیر، گئده ن اینن قردش – با هر که میاید دوست است و با هر که میرود برادر. مراد آنکه پرروی عجیبی است.

گلین اوینییه بیلمه دی، دئدی اوتاق اگریدیر – عروس رقص بلد نبود میگفت اطاق کج است.

گلین گلین دگیل دوشدوغى یئر گلیندیر – مراد آنکه عروس در خانه ای که هست باید اقربای شوهر با او مماشات کند.

گلینلیغیم قیزلیغیم، بیر درایی دیزلیغیم – نظیر: از مال جهان ز کهنه و نو…

گمیده اوتوروب گمیچی گؤزی چیخارتما – در کشتی نشسته و چشم ناخدا را در نیار. نظیر: نمک خورده نمکدان مشکن.

گمی لری غرق اولوب – کشتی هایش غرق شده. مراد آنکه ماتم گرفته.

گنبز گؤرورسن دییرسن بس که امامزادادی – گنبد که میبینی فکر میکنی امامزاده است.

گوجی گوجومدن چوخ، عقلی عقلیمدن آز – ززورش از زور من بیشتر، عقلش از عقل من کمتر!

گؤراق اونچی جیزار یا دنچی – نظیر: تا یار که را خواهد و میلش به که باشد!

گؤراق سودان نئجه چیخاجاق – ببینیم چگونه از آب بیرون خواهد آمد. نظیر: تا ببینیم از بوته چه در میاید.

گوردان بیز گلیروق، جهنمدن سن خبر وئریرسن؟ – ما از گور میائیم و تو از جهنم خبر میدهی؟!

گؤر ده دون مکه یه یئتیشیر یا یاری یولدان قاییدیر – ببین پدرت به مکه میرسد یا از نیمه راه بر میگردد.

گؤردون یئماق نه دئماق! – دیدی خوردن، چه جای گفتن!

گؤرمه میشین بیر اوغلی اولدی، چکدی چوکون چیخارتدی – آدم ندید بدید صاحب یک پسر شد و زد دولش را کَند.

گؤر نئجه شور ایدی که خان دا بیلدی – چنان شور بود که خان هم فهمید. نظیر: عزا ببین چه عزائی است که مرده شور هم گریه میکند.

گؤروکن کنده بلدچی لازم دگیل – دهی که پیداست راهنما لازم ندارد.

گره کمزی ساخلا گره کن گونه.

گورولر کیم سانجیلانیر – خواهیم دید کی شکم درد میگیرد. توضیح: باغبانی تنگ چشم به مهمانی ناخوانده گفت: اینقدر در خوردن میوه های کال و نارس افراط مکن، دل درد میگیری. مهمان گفت: «خواهیم دید کی دل درد میگیرد!»

گؤزده ن ایراق، گؤیولده ن ایراق – ترجمه و نظیر: از دل برود هر آنچه از دیده برفت.

گؤزده ن سورمه نی قاپیر – سرمه از چشم رباید. مراد آنکه خیلی زیرک (و یا حقه باز است).

گؤز گؤرمز، اوز اوتانماز – چشم که نبیند رو شرم نکند.

گؤزله اتگووه چؤره ک قویاللار – نظیر: بپا که شاید توی دهانت تخم لق بشکنند.

گؤز ندن قورخار؟ گؤردوغوندان – چشم ازچه ترسد؟ از آنچه که ببیند.

گؤزون آچیب اوزون گؤروب – نظیر: آب بی لجام خورده.

گؤزون بیر ایاغون آلتینا باخسین – نظیر: بگو ابولی خرت بچند است. مراد اینکه حد اقل بعضا احوالپرسی کن.

گؤزوون یاشینا باخاق یا الوون داشینا؟! – به اشک چشمت باور کنیم یا به سنگی که در دست داری؟!

گؤزل آغا چوخ گؤزل ایدی ووردی چیچک ده چیخارتدی – نظیر: مبارک خیلی خوشگل بود آبله هم در آورد.

گؤزللرده اعتبار اولماز – نظیر: وفا و مهر و محبت ز گلرخان مطلب / که این معامله من کردم و زیان کردم.

گؤزه له بزه ک نه گره ک – نظیر: حاجت مشاطه نیست روی دلارام را.

گؤزی باغلیجی اویونی دی؟ – این مگر (بازی) چشم بندی است؟ نظیر: این مگر خیمه شب بازی است؟

گولمه قونشووا، گلر باشووا – نظیر: ای دوست بر جنازه دشمن چو بگذری / شادی مکن که بر تو همین ماجرا رود.

گوله سن بس نینه سن، جواهر کیمی قالی آپاریسان! – بخند، البته باید بخندی، صاحب یک قالی میشوی مثل جواهر. توضیح: شخصی از بدهکارش مطالبه میکرد. بدهکار در جواب گفت: به زنم سپرده ام که از صحرا مقداری فراوان خار کنده و در کوچه جلو خانه مان بگسترد. طلبکار گفت: این به من مربوط نیست. مدیون جواب داد: برعکس، کاملا هم مربوط است. گوش کن تا توضیح دهم. وقتی زنم خار ها را در کوچه پهن کرد عصری موقع برگشتن رمه از پشم گوسفندان به خار ها خواهد چسبید. پس از عبور رمه من و زنم این پشم ها را خواهیم ریست و رنگ خواهیم کرد و یک عدد قالی اعلا خواهیم بافت و بابت طلب به تو خواهیم داد. طلبکار بی اختیار خندید. مدیون گفت: «بخند، البته باید بخندی، صاحب یک قالی میشوی مانند جواهر!»