امثال و لغات ترکی آذری ایران

یوغون ایش گلینجه نازک اوزوله ر.

یوقاری باخیب غم ائلیینجه اشاغی باخیب دم ائله – نظیر: ار خسی افتدت به دیده منال / سوی آنکس نگر که نابیناست.

یوخاری باشدا یئر یوخدور، اشاغی باشا دا راضی دگیل – در صدر مجلس جا نیست به کفش کن هم راضی نمیشود.

یوخاری توپورسن بیغدیر (بوغ دور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخاری کند سو ایچر، اشاغی کند آند – ده بالا آب میخورد، ده پائین قسم. نظیر: آنانکه به آتش نزدیکترند بیشتر گرم میشوند.

یوخ-ا قلم ایشله مز – نظیر: المفلس فی امان الله. و یا: خر لخت را پالان نگیرند.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یوغورت قورتولاندان صونرا باتمانینان آلان چوخ اولار – بعد از اینکه ماست تمام شد خیلی ها پیدا میشوند که میخواهند آنرا من من بخرند.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یوگورن آت آرپاسین آرتیرار – جو اسب تند رو را زیاد کنند.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

یولداش ئولمگین ایسترم، قره چولمگین ایسترم – مرگ دوست را خواهم، چونکه دیزی سیاهش را خواهم.

یولدان چیخماق عیب دگیل، یولا گلمه ماق عیبدیر – انحراف از راه عیب نیست آمدن براه درست عیب است.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یوخاری توپورسن بیغدیر (بغدور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

یوگورن آت ئوزونه قمچی یئدیتمز (یئدیرتمز) – اگر اسب تند رو باشد دلیلی نیست باو تازیانه بزنی.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

يوولماميش قاشقدير – قاشق ناشسته است. نظير: دستش به عرب و عجم بند است.

ييب، اوسنوندن ده سو ايچيب – هم خورده هم رويش آب هم نوشيده. نظير: از هضم رابع گذرانده است.

یولسوزی یولا تاپیشیر – نظیر: بیدین را به دین حواله کن!

«ييرسن»ى خسته يه ديه للر – «ميخورى؟» را به مريض ميگويند. نظير: نيكوئى و پرسش؟

یولونان گئدن آزماز – نظیر: کس ندیدم که گم شد از ره راست.

ييه ن آغيز ئورگشه ر -نظير: آنكه خورده خورده دانش درد ميكند. و يا: از نخورده بگير بده به خورده.

ييه ن بولمز دوغرايان بولر (مراغى) – كسى كه ميخورد نداند، كسى كه نان را تقسيم ميكند داند.

یومورتاسی ترسه دوشوب – نظیر: کلافه شده است.

ييه ن اينن گييه نينكين الله يئتيره ر (ويا: بيجينن گيجينكين الله يئتيره ر) – نصيب خورنده و پوشنده را خدا رساند. نظير: ضامن روزى شده روزى رسان – چند بهر سوى دوم چون خسان.

یومورتاسی لخله دی (لق اولدی) – تخمش لق شد.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

يومروغى بيزه ويرمازلار – مشت به درفش نكوبند.

يومشاق يئرين بئلداريدير – بيل زن اراضى شل است. در مورد اشخاصى بكار ميبرند كه زحمتى بخود نميدهند.

یولا نردبان قویاق – نظیر: سخن نردبان راه است.