امثال و لغات ترکی آذری ایران

ساتماغا گتیرمه میشم، گؤرستماغا گتیرمیشه م – ترجمه: برای فروش نیاورده ام، برای نشان دادن آورده ام. (ماخوذ از داستان ملا نصرالدین که الاغ چموشش را برای فروش به بازار آورده بود و وقتی مردم گفتند این الاغ که چموش است و بفروش نخواهد رفت ملا جواب داد: «برای فروش نیاورده ام…»)

ساتین آلما قولوق؟ – ترجمه: مگر ما غلام زرخریدیم؟

ساج چؤره گیدور – ترجمه: مثلا نان ساج است (مراد آنکه دورو است.)

ساچ ئولی اوسته آچیلیور (ویا: ساچی ئولی اوسته کسرلر) – ترجمه: موی بر روی نعش پریشان میشود.

ساچیم اولوب دالیما دوشسون، بیرچگیم اولوب اوزومه دوشمسین (ریاحی).

ساح امرود ساپدان دوشمز – ترجمه: گلابی سالم از درخت نیافتد.

ساح باشووا ساققیز سالما (و یا: آغریمیین باشا ساققیز سالمازلار) – ترجمه و نظیر: میافکن بر سر بی موی خود زفت (ایرج میرزا).

ساح سؤز بیر سؤز – ترجمه: یک کلمه بگو، حسابی بگو.

ساحه چوروک دایانماز – ترجمه: چیز فرسوده در مقابل چیز سالم دوام نیاورد.

ساح یئری قولتوغی آلتیندادیر – نظیر: هر چه در قرآن کاف است در تن او شکاف است.

ساخلا سامانی گلور زمانی – نظیر: هر چه به چشمت خوار آید نگاه دار که بکار آید.

سار دا چالاغانین دایی سیدیر – ترجمه: سار هم خالوی باز است. نظیر: سگ زرد برادر شغال است.

سارالا سارالا ئولولماقدان قیزارا قیزارا ئولماق یاخشیدیر – نظیر: مردن به عزت به که زندگی به ذلت.

ساری آلودان بولدور – ترجمه: از آلوی زرد هم فراوانتر است.

ساری بوغدا چؤره گی نین بوینوزی اولار – نظیر: نان گندم شکم پولادین میخواهد. مراد آنکه سفله چو آسایش بیند سرکش و نافرمان شود.

ساغ الون بیزیم باشیمیزا – نظیر: دست چپت به زیر سر ما.

ساغ گؤز سول گؤزه محتاج اولماسین – نظیر: این دست را مباد بر آن دست احتیاج.

ساغلیق سلطانلیق – ترجمه: سلامتی پادشاهی است.

ساققیزینی (سقزینی) اوغوررییب – نظیر: خوب قاپش را دزدیده.

ساکت اولان سالم اولار – ترجمه: سلامت انسان در سکوت انسان است.

سامان آلتیندان سو جالیر – نظیر: آب زیر کاه است.

سامان توسسوسی گؤز چیخاردار (ریاحی) – ترجمه: دود کاه آدم را کور میکند.

سامان سنوندی، سامانلیق سنون دگیل – ترجمه: کاه از آن توست اما کاهدان که از آن تو نیست. مراد آنکه چرا در خوردن اینقدر اصراف میکنی؟

سئچه سئچه دوشدی سئچیملیغا – مراد آنکه از فرط بلاتکلیفی نمیداند چه کند. توضیح: سئچیملیق به معنی انبار هیمه است. مراد از مثل ذم مو شکافی و مشکل پسندی است.

سحر سسی چیخار – ترجمه: صدایش فردا صبح در میاید. توضیح: دزدی از تاریکی شب استفاده کرده پاشنه دری را سوهان میزد. عابری از وی پرسید به چه چیز مشغول هستی؟ دزد گفت سورنا میزنم. عابر مجددا سوال کرد: پس چرا صدایش در نمیاید؟ دزد جواب داد: صدایش فردا صبح در میاید.

سحر گونیینن قیزمیین آخشام گونیینن ده قیزماز – ترجمه: کسی که با آفتاب صبح گرم نشود با آفتاب عصر هم گرم نمیشود.

سدر و کافوری مفته گؤرسه اوزانار ئوله ر – ترجمه: اگر ببیند سدر و کافور مجانی است پاهایش را دراز کرده هوس مردن کند.

سرباز نه بیلور که هیوا کالدور – نظیر: خر چه داند لذت قند و نبات.

سرچه (سئرچه) دن قورخان داری اکمه سین – ن: قووتدان قورخان…