در حاشیه‌ها

یورولموش آتا قمچی ویرسان شیللاق آتار – اسب خشته را شلاق بزنی لگد میپراند.

یوز آلتون دانیشانی یوز کیشی دانیشامماز – نظیر: زور صد مرد چه حاجت زر یک مرد بیار.

یوز آلتونا دنبک چالیر – برای سنار (صد دینار) تنبک میزند. نظیر: برای یک شاهی اتک میاندازد.

یوز ایگنه ییغسان بیر چوالدوز اولماز – صد سوزن جمع کنی یک جوالدوز نشود.

یوز ایل اوت اوتلییه سن گینه ده آغزون دوه آغزینا اوخشاماز (شاهسونی) – ولو صد سال علف بچری دهانت شبیه پوزه شتر نخواهد شد.

یوز دانانین باشین بیر دانا کسه ر – نظیر: یکی مرد جنگی به از صد هزار.

یوز قیقاناق یوز آلتون بورجی ئوده مز (دهخوارقانی) – صد خاگینه صد دینار قرض را ادا نکند. (در «نسخه مراغی» بجای «یوز قیقاناق» گفته شده «یوز چلو کباب»). مراد آنکه با سور دادن نمیشود طلب اشخاص را خورد.

یوز ماما ییغیشا گوج دوغانا دوشه ر – صد ماما هم جمع شود زحمت اصلی را زائو میکشد.

یوز نامردین چؤره گین دوغراسان کاسه اولماز – نان صد نامرد را هم ببُری کاسه پر نمیشود (از مثل: عزیزیم، کاسا دولماز / مرد الی کساد اولماز / یوز نامردین چؤره گین / دوغراسان کاسا دولماز).

یوغون ایش گلینجه نازک اوزوله ر.

یوقاری باخیب غم ائلیینجه اشاغی باخیب دم ائله – نظیر: ار خسی افتدت به دیده منال / سوی آنکس نگر که نابیناست.

یوخاری باشدا یئر یوخدور، اشاغی باشا دا راضی دگیل – در صدر مجلس جا نیست به کفش کن هم راضی نمیشود.

یوخاری توپورسن بیغدیر (بوغ دور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخاری کند سو ایچر، اشاغی کند آند – ده بالا آب میخورد، ده پائین قسم. نظیر: آنانکه به آتش نزدیکترند بیشتر گرم میشوند.

یوخ-ا قلم ایشله مز – نظیر: المفلس فی امان الله. و یا: خر لخت را پالان نگیرند.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یوغورت قورتولاندان صونرا باتمانینان آلان چوخ اولار – بعد از اینکه ماست تمام شد خیلی ها پیدا میشوند که میخواهند آنرا من من بخرند.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یوکون یونگولی تز منزله چاتار – بار یبک زود به منزل میرسد.

یوگورن آت آرپاسین آرتیرار – جو اسب تند رو را زیاد کنند.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

یولداش ئولمگین ایسترم، قره چولمگین ایسترم – مرگ دوست را خواهم، چونکه دیزی سیاهش را خواهم.

یولدان چیخماق عیب دگیل، یولا گلمه ماق عیبدیر – انحراف از راه عیب نیست آمدن براه درست عیب است.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یورت ییه سیز قالاندا دونقوز تپه یه چیخار – نظیر: ماه درخشنده چو پنهان شود / شب پره بازیگر میدان شود.

یوخاری توپورسن بیغدیر (بغدور)، اشاغی توپورسن صقل (سققل) – بالا تف کنی سبیل، پائین تف کنی ریش.نظیر: وسط گیر کرده ام.

یوخسوللوق عیب دگیل – نداری عیب نیست.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

یوگورن آت ئوزونه قمچی یئدیتمز (یئدیرتمز) – اگر اسب تند رو باشد دلیلی نیست باو تازیانه بزنی.

یول حرامیسی اول یولداش حرامیسی اولما – حرامی راه باش اما حرامی دوست نباش.

یولچی یولچیلن ساواشدی ایتین گونی دوغدی – گدا با گدا دعوا کرد و بخت سگ آورد.

یولچولوغا گئدن چؤلمگین دالیسیندا توتماز – نظیر: شتر دزدی و خم خم!

يوولماميش قاشقدير – قاشق ناشسته است. نظير: دستش به عرب و عجم بند است.

ييب، اوسنوندن ده سو ايچيب – هم خورده هم رويش آب هم نوشيده. نظير: از هضم رابع گذرانده است.

یولسوزی یولا تاپیشیر – نظیر: بیدین را به دین حواله کن!

«ييرسن»ى خسته يه ديه للر – «ميخورى؟» را به مريض ميگويند. نظير: نيكوئى و پرسش؟

یولونان گئدن آزماز – نظیر: کس ندیدم که گم شد از ره راست.

ييه ن آغيز ئورگشه ر -نظير: آنكه خورده خورده دانش درد ميكند. و يا: از نخورده بگير بده به خورده.

ييه ن بولمز دوغرايان بولر (مراغى) – كسى كه ميخورد نداند، كسى كه نان را تقسيم ميكند داند.

یومورتاسی ترسه دوشوب – نظیر: کلافه شده است.

ييه ن اينن گييه نينكين الله يئتيره ر (ويا: بيجينن گيجينكين الله يئتيره ر) – نصيب خورنده و پوشنده را خدا رساند. نظير: ضامن روزى شده روزى رسان – چند بهر سوى دوم چون خسان.

یومورتاسی لخله دی (لق اولدی) – تخمش لق شد.

یومورتاوون ساری سی یوخدور – اگر آدم از تو تخم مرغ بخرد زرده نخواهد داشت.

يومروغى بيزه ويرمازلار – مشت به درفش نكوبند.

يومشاق يئرين بئلداريدير – بيل زن اراضى شل است. در مورد اشخاصى بكار ميبرند كه زحمتى بخود نميدهند.

یولا نردبان قویاق – نظیر: سخن نردبان راه است.