عالم عالمیندور، کچل ده خاله میندور – نظیر: هر کی بفکر خویشه، کوسه بفکر ریشه.
در حاشیهها
عالم گییه ر چیت تومانی داماخلى
عالم گییه ر چیت تومانی داماقلی، بیز گییه روق یتیم کتان یاماقلی (شاهسونی)=مردم تنبان چيت خوشرنگ مى پوشد، ما يتيم ها هم تنبان وصله دار كتان به تن مى كنيم.
عالمی پلو توتسا
عالمی پلو توتسا، آلا قارقا خوره گین (خوراکین) تاپار – اگر پلو زیر دست و پا بریزد کلاغ بازهم غذای مخصوص خودش را انتخاب میکند.
عباس عباسدان
عباس عباسدان، عباس دا کور عباس دان – نظیر: گدا به گدا، رحمت به خدا.
عثمان کؤینيى دیر
عثمان کؤینگی دیر – پیراهن عثمان است. نظیر: خون سیاوش است.
عثمانلی وقتی کوله دیر
عثمانلی وقتی کوله دیر، قیزیلباش وقتی شاطر – نظیر: به هر رنگی در میاید.
عجله اینن یوگوره ن
عجله اینن یوگوره ن یولدا قالار – نظیر: عجله کار شیطان است.
عزرائیله ساققیز وئردی
عزرائیله ساققیز (سقز) وئردی – به عزرائیل سقز داد.
عزيز اؤلوپ
عزیز ئولوب، قارین که ئولمییب – عزیز مرده، شکم که نمرده.
عزیزلر یئمیشدی
عزیزلر یئمیشدی، قالمیشدی گرامیلر – عزیز ها خورده بودند. مانده بود گرامی ها که بخورند. مراد آنکه: همه میخورند.
عزیزیم عزیز
عزیزیم عزیز، تربیتی اوندان عزیز – عزیز عزیز است، تربیتش از آن هم عزیز تر.
عشقون وار
عشقون وار، داغلارا دوش – اگر عاشق هستی سر به بیابان نه.
عشقین ترس اوواندی اولماز
عشقین ترس اوواندی اولماز – عشق پشت و رو ندارد.
عقرب ماشاسیدیر
عقرب ماشاسیدیر – انبر عقرب گیری است. نظیر: دلال مظلمه است.
عقل باشدادى
عقل باشدادیر، یاشدا دگیل – ترجمه: عقل به کلّه است نه به سن.
عغيل عغيلدن ئوتگون اولار
عقل عقلدن ئوتگون اولار – عقل از عقل برتر است. مراد آنکه باید مشورت کرد.
عقلووی ائشّک عقلینه وئرسن
عقلووی ائشّک عقلینه وئرسن آپارار چیخاردار آرپا تایاسینا.
علی بؤرکون ولی باشینا
علی بؤرکون ولی باشینا، ولی بؤرکون علی باشینا – کلاه علی به سر ولی، کلاه ولی به سر علی.
شافتالی گلمه میش
شفتالی گلمه میش طبقی گلدی – نظیر: حوض نساخته قورباغه پیدا شد.
شنبه وئریر
شنبه وئریر چهارشنبه چیخاردیر – منظور آنکه زود زود میزاید.
شوخلوغون آخری
شوخلوغون آخری دعوایا چکر – نظیر: شوخی شوخی آخرش جدی میشود.
شوره کتده قودوخ تاپیلمیشدی
شوره کتده (کندده) قودوق تاپیلمیشدی قالمیشدی ارکک دیشی سی – نظیر: لنگه کفش کهنه در بیابان نعمت خداست. مه در شب تیره آفتاب است.
شورون چیخاردیب
شورون چیخاردیب – ترجمه و نظیر: پاک شورش را در آورده.
شور ییه ن
شور ییه ن سویا گلر – ترجمه: کسی که شور خورد به جستجوی آب میپردازد.
شهری گؤره نه قلاووز
شهری گؤره نه قلاووز نه لازم؟ – ترجمه: کسی که شهر را میبیند راهنما لازم ندارد.
شیخ اوشماز
شیخ اوچماز، مرید لر اوچوردوللار – ترجمه: مرشد نمیپرد مریدانش می پرانند.
شووران مزاج
شووران مزاجدیر – ترجمه: خاکشی مزاج است.
طمعکارین سققلی
طمعکارین سقالی مفلسین ماتحتینده اولار – ترجمه: ریش طمعکار در ماتحت مفلس است.
ساتماغا گتیرمه میشم
ساتماغا گتیرمه میشم، گؤرستماغا گتیرمیشه م – ترجمه: برای فروش نیاورده ام، برای نشان دادن آورده ام. (ماخوذ از داستان ملا نصرالدین که الاغ چموشش را برای فروش به بازار آورده بود و وقتی مردم گفتند این الاغ که چموش است و بفروش نخواهد رفت ملا جواب داد: «برای فروش نیاورده ام…»)
ساتین آلما قولوخ؟
ساتین آلما قولوق؟ – ترجمه: مگر ما غلام زرخریدیم؟
ساج چؤره گی
ساج چؤره گیدور – ترجمه: مثلا نان ساج است (مراد آنکه دورو است.)
ساچ ئولی اوسته آچیلیر
ساچ ئولی اوسته آچیلیور (ویا: ساچی ئولی اوسته کسرلر) – ترجمه: موی بر روی نعش پریشان میشود.
ساچیم اولوپ دالیما دوشسون
ساچیم اولوب دالیما دوشسون، بیرچگیم اولوب اوزومه دوشمسین (ریاحی).
ساح امرود
ساح امرود ساپدان دوشمز – ترجمه: گلابی سالم از درخت نیافتد.
ساح باشووا ساققیز
ساح باشووا ساققیز سالما (و یا: آغریمیین باشا ساققیز سالمازلار) – ترجمه و نظیر: میافکن بر سر بی موی خود زفت (ایرج میرزا).
ساح سؤز
ساح سؤز بیر سؤز – ترجمه: یک کلمه بگو، حسابی بگو.
ساحا چوروک دایامماز
ساحه چوروک دایانماز – ترجمه: چیز فرسوده در مقابل چیز سالم دوام نیاورد.
ساح یئری
ساح یئری قولتوغی آلتیندادیر – نظیر: هر چه در قرآن کاف است در تن او شکاف است.
ساخلا سامانی
ساخلا سامانی گلور زمانی – نظیر: هر چه به چشمت خوار آید نگاه دار که بکار آید.
سار، چالاغان
سار دا چالاغانین دایی سیدیر – ترجمه: سار هم خالوی باز است. نظیر: سگ زرد برادر شغال است.
سارالا سارالا
سارالا سارالا ئولولماقدان قیزارا قیزارا ئولماق یاخشیدیر – نظیر: مردن به عزت به که زندگی به ذلت.
ساری آلی
ساری آلودان بولدور – ترجمه: از آلوی زرد هم فراوانتر است.
ساری بوغدا
ساری بوغدا چؤره گی نین بوینوزی اولار – نظیر: نان گندم شکم پولادین میخواهد. مراد آنکه سفله چو آسایش بیند سرکش و نافرمان شود.
ساغ الون بیزیم باشیمیزا
ساغ الون بیزیم باشیمیزا – نظیر: دست چپت به زیر سر ما.
ساغ گؤز، سول گؤز
ساغ گؤز سول گؤزه محتاج اولماسین – نظیر: این دست را مباد بر آن دست احتیاج.
ساغلیخ سلطانلیخ
ساغلیق سلطانلیق – ترجمه: سلامتی پادشاهی است.
ساققیزینی اوغوررییب
ساققیزینی (سقزینی) اوغوررییب – نظیر: خوب قاپش را دزدیده.
ساکت اولان
ساکت اولان سالم اولار – ترجمه: سلامت انسان در سکوت انسان است.
سامان آلتیندان
سامان آلتیندان سو جالیر – نظیر: آب زیر کاه است.
سامان توسسوسی
سامان توسسوسی گؤز چیخاردار (ریاحی) – ترجمه: دود کاه آدم را کور میکند.
