– دادانمیش قودورموشدان پیس دیر! – آموخته از خود باخته بد تر رفتار کند! منظور اینکه کسی که به چیزی عادت کرده از کسی که کنترل خود را از دست داده بد تر عمل میکند.
دسته: د dal
دیلی اولان دانیشیر
دیلی (آغزی) اولان دانیشیر دا – هر که زبان (دهان) دارد چیزی میگوید. منظور اینکه نظر دادن و حرف زدن که مسئولیت ندارد هر کس هر چه میخواهد میگوید!
دویماش (دویماج)
دویماجی خاتین (خاتون) ییه ر، یومروغی یتیم! – نان و کره و پنیر را خاتون میخورد و مشت را یتیم!
دونیانی بوغدا توتسا
دونیانی بوغدا توتسادا کهلیگین روزیسی چینقیلدیر – یعنی بعضی ها هستند که دنیا پر از نعمت هم بشود نصیب آنها چیزی بیشتر از نان و پنیر نیست.
دادلی سؤز
دادلی سؤز جان آرزوسو، دادسیز سؤز باش آغریسی – حرف شیرین آرزوی جان است و حرف تلخ درد سر.
دادمامیسان قاز اتینی
دادمامیسان قاز اتینی، نه بیلیرسن لذّتینی؟ – تو گوشت غاز را نچشیده ای، البته لذتش را نمیدانی!
دوستوم منی یاد ائله سین
دوستوم منی یاد ائله سین ، بیر ایچی بوش گیردکانلا – کاش دوست ما را یاد کند، حتی با یک گردوی تو خالی!
دوز آدام…
دوز آدام حیدر تکیه سینده نی نیر ؟ – آدم درست و حسابی در حیدر تکیه سی چکار دارد؟
زمان قاجارها محله (حیدر تکیه سی) درخیابان ثقه الاسلام بین پل گاری و مقبره الشعرا مرکز تجمع روسپیان بود و ادم های معتبرازآنجا عبور نمی کردند.این مثل زمانی مطرح میشود که گفتاروکردار کسی ضد هم باشد.
– رضا جنتی راد، فیس بوک
دوز یولدا یئریه ممیر
دوز یولدا یئریه ممیر، شوخومدا شیللاغ آتیر – در راه صاف نمیتواند راه برود اما در مزرعه لگد میاندازد.
دئدیلر عزرائیل
دئدیلر عزرائیل اوشاق پایلاییر، دئدی نه وئرسین نه آلسین – نظیر: مرا به خیر تو امیدی نیست شر مرسان.
دئو
دئو قولاغينا قورقوشوم! – نظير: از چشم بد دور! خدا نكند! گوش شيطان كر!
داش قیه یه راست گلیپ
داش قیه یه راست گلیپ – گذر سنگ به صخره افتاده است. کنایه از این است که دو نفر تقریبا به یک اندازه توان انجام کاری را دارند.
داشدان چؤره ک
داشدان چؤرک چیخارت گتیر وئر نورجهان یئسین، دیندیرنده یامان دئسین – تقلا کن و نان شب را درآور، بیار بده به نورجهان تا بخورد و بعد بتو فحش بدهد.
داغ
داغ داغا یئتیشمز، آدام آداما یئتیشر – کوه به کوه نمی رسد آدم به آدم میرسد.
داغی
داغی داش بزه ر،انسانی باش – سنگ آذین کوه است و سر آذین انسان.
ده ده مین دامی
دده مین دامین ییخمیشام کی قار کوره مییه م – بام پدرم را ویران کرده ام تا برفش را پارو نکنم.
دولتلی
دؤلتلی پول چیخاردار ، کاسیب اوتورار اونون پوللارين سايار! – آدم ثروتمند پول در مياورد آدم فقير مينشيند و پول هاى آدم ثروتمند را حساب ميكند!
دئدیلر عزرائیل…
دئدیلر عزرائیل اوشاق پایلاییر، دئدی نه وئرسین نه آلسین – نظیر: مرا به خیر تو امیدی نیست شر مرسان.
دئدی نئجه سن
دئدی نئجه سن بیر سؤز دییم چاتدایاسان،دئدی نئجه سن آنلامییم، سن پارتدایاسان – گفت چطوراست یک حرفی بگویم که بترَکی ، گفت چطوراست که خودم را بزنم به نفهمی تا تو بترَکی!
دیوین قولاغی
دئوین قولاغینا قورقوشوم – مانند: گوش شیطان کر.
ایشله ین دمیر
ایشله ین دمیری، پاس باسماز- آهنی که کار کند زنگ نمیزند. این مثل در زمینه ارزشمندی کار کردن بیان میشود.
دادی
دادی داماغیمدا قالدی – طعمش در دهانم ماند. مراد آنکه بسیار لذیذ و خوش آیند بود.
دوواری نم ییخار
دوواری نم ییخار ،انسانی غم – دیوار را رطوبت ویران کند و انسان راغم.
دامی چوخ
دامی چوخ اولانین قاری دا چوخ اولار – هرکه بامش بیش، برفش بیشتر.
دادیملیخ، دویوملوخ
دادیملیقدیر، دویوملوق دگیل – ترجمه برای چشیدن خوبست نه برای سیر شدن.
دارتیلمامیش ده ن
دارتیلمامیش ده نی وار – نشیر: خیال مرافعه دارد.
دارقا عمیمدی
دارقا (داروغه) عمیمدی، دای نه غمیمدی – ترجمه: داروغه مرا عم است، دیگر چه مرا غم است.
دئدوغوندان تولکونونکی قالیب اللهه
دئدوغوندان تولکونونکی قالیب اللهه! – ترجمه: از قرار معلوم کار روباه با خداست! توضیح: شخصی با تیر و کمان و نیزه و یک سگ و یک قبضه تفنگ و یک جوال کاه میرفت. رفیقش پرسید کجا میروی؟ جواب داد: به شکار روباه. باز پرسید: اینهمه وسایل برای چیست؟ پاسخ داد: اول تیر و کمان را بکار میبرم. اگر موفق نشدم تفنگ را بکار میاندازم. اگر توفیق حاصل نشد سگ را رها میکنم. در صورتیکه روباه از دست سگ رها شد و در لانه اش وارد شد با نیزه مستاصلش میکنم و اگر لانه پر عرض و طول بود کاه را جلو لانه آتش میزنم تا مجبور به خروج گردد. رفیقش گفت: «دئدوغوندان…»
دادانانینان قودوران
دادانانینان قودوران بیر اولار – ویا: دادانانینان قودورانی ساخلاماق اولماز – نظیر: ترک عادت موجب مرض است.
دادانمیسان دولمییه
دادانمیسان دولمییه، بلکه بیر گون اولمییه – ترجمه: به دولمه عادت کرده ای، اگر روزی دولمه نبود چه خواهی کرد؟
داش اوسته اکین
داش اوسته اکین اولماز – نظیر: لاله بر سنگ نروید، گنه باران چیست.
داش داشا سؤکشه ر
داش داشا سؤکشه ر، دووار اولار – ترجمه: سنگ به سنگ تکیه میکند و دیوار به عمل میاید.
داش داشی سیندیرار
داش داشی سیندیرار (ویا: داشی داش سیندیرار) – ترجمه: سنگ است که قادر است سنگ را بشکند.
داش دوشدوغی بئرده…
داش دوشدوغی یئرده آغیر اولار – ترجمه: سنگ بجای خود سنگین است.
داشّاقلی خواجه!
داشّاقلی خواجه! – نظیر: کوسه ریش پهن!
داش قیه
داش قیه یه راست گلیب – نظیر: با همدیگر هم شاخ هستند. مناسب همدیگرند.
داشی وار یا قومی؟
داشی وار یا قومی؟ مراد آنکه: مگر چه عیبی دارد؟
داغدان قار حواله وئریر
داغدان قار حواله وئریر – ترجمه: برف از کوه میبخشد.
داغ داغا یئتیشمز
داغ داغا یئتیشمز آدم آدمه یئتیشه ر – تجمه و نشیر: کوه به کوه نمیرسد، آدم به آدم میرسد.
داغ ساتیب باغ آلیپ
داغ ساتیب باغ آلیپ – نطیر: کوه داده و باغ خریده.
داغ گره ک ییخیلا
داغ گره ک ییخیلا دره دولا – ترجمه: باید کوه فرو ریزد تا دره پر شود.
دالیدان آتیلان داش
دالیدان آتیلان داش توپوغا دگه ر – ترجمه: سنگی که از عقب انداخته شود به پاشنه خورد. نظیر: چراغ پشت روشنائی ندارد.
دالیسی قارلی داغا دایانیب
دالیسی قارلی داغا دایانیب – نظیر: پشت بندش آس است.
دالیسینا دییر پف
دالیسینا دییر پف، اییون گلیر مننن گلمه! = مراد آنکه فلانی خیلی متفرعن است.
داما داما
داما داما گؤل اولار – ترجمه و نظیر: قطره قطره جمع شود وانگهی دریا شود.
داما داما گؤل اولار، دادا دادا هئچ
داما داما گؤل اولار، دادا دادا هئچ – ترجمه: قطره قطره دریا شود اما اگر مرتبا مزه چیزی را بچشی تمام میشود.
دامارا باخاللار
دامارا باخاللار، قان آلاللار -ترجمه: به نسبت گشادى رگ خون ميگيرند.
دام اولمادون ائشيك اول
دام اولمادون ائشيك اول بارى – شخصى كه پس از باريدن باران سقف اطاقش چكه ميكرد رو به اطاقش گفت: خانه و بام كه نشدى، حداقل بيرون شو.
دام دووارین قولاغی
دام ديوارين قولاغى وار – نظير: ديوار گوش دارد.
دامنان داما گزه ن كوپک
دامنان داما گزه ن كوپگين بئلى سينار – سگى كه از بامى به بامى ميرود بالخره ميافتد و كمرش ميشكند.