امثال و لغات ترکی آذری ایران

گتیرنده ایل گتیری، یئل گتیری، سئل گتیری – به معنای: وقتی بخت میاید از هر طرف میاید.

گئچی جان هاییندا، قصاب پی آختاریر – ترجمه: بز در فکر جان است و قصاب بفکر پیه.

گئچی هاندا بیز هاندا – نظیر: ما کجائیم در این بحر تفکر تو کجائی!

گئچینی گئچی آیاغیندان آسارلار، قویونی قویون آیاغیندان (علیقلی دهخوارقانی) – نظیر: کار هر کس پا پیچ خودش میشود.

گئچینین بوینوزی گیجیشنده سورته ر چوبانین دگنه گینه – نظیر: اجل سگ که میرسد نان چوپان را میخورد.

گئچینین قوتوری بولاغین گؤزوندن سو ایچر – ترجمه و نظیر: بز گر از سر چشمه آب میخورد.

گئچییه چاخیر وئرسن قوردا دوو گلر – ترجمه و نظیر: اگر به بز شراب خورانی به گرگ حمله کند.

گدالیق چکمیین آقا اولماز – ترجمه: کسی که گدائی نکند آقا نمیشود.

گره كمزى ساخلا گره كن گونه – نظير: آنچه در چشمت خوار آيد / نگهدار كه روزى بكار آيد

گزدى آرانى تورانى، جنت گؤردى بورانى (مراغى) – آران و توران را گشت و اينجا راچون بهشت يافت.

گل بو داشلارى اتگوندن تؤك، مجازا به معنى: بيا و از اين هوا و هوس و نقشه ها دست بردار

گل بو شيطان آتيندان ان – نظير: بيا و از خر شيطان پياده شو.

گل تيكانسيز محبت انگلسيز اولماز – نظير: دل بى غبار و گل بى خار نباشد. و يا: هر جا كه پريوشى است ديوى با اوست.

گلدوق خويا يئتيشدوق تويا – نظير: هم زيارت هم تجارت. و يا: هم فال شد هم تماشا.

گلدوخ کباب ایینه، گؤردوق اشّک داغلیللار – به بوی کباب آمدیم و دیدیم خر داغ میکنند.

گلدن آغیر سؤز دئماق اولماز – ز گل نازکترش گویند رنجد.

گلدی اجل وئرمز مجال – اجل سر رسید و فرصت نمیدهد.

گل سنه کیمدن دییم اول جعفر درداردن – نظیر: یک کلمه هم از مادر عروس بشنو. توضیح: جعفر دردار از داش های تبریز و معاصر حاج اللهیار بود. شرح حالش در تاریخ تبریز مسطور است.

گلستانی یئددی یاشیندا اوخوللار، یئتمیش یاشیندا معناسین قاناللار – گلستان سعدی را در هفت سالگی خوانند و در هفتاد سالگی معنایش را درک کنند.

گل گئتدی خار قالدی، بو دا منه یادگار قالدی – نظیر: گل بتاراج رفت و خار بماند.

گله ن اینن یولداشدیر، گئده ن اینن قردش – با هر که میاید دوست است و با هر که میرود برادر. مراد آنکه پرروی عجیبی است.

گلین اوینییه بیلمه دی، دئدی اوتاق اگریدیر – عروس رقص بلد نبود میگفت اطاق کج است.

گلین گلین دگیل دوشدوغى یئر گلیندیر – مراد آنکه عروس در خانه ای که هست باید اقربای شوهر با او مماشات کند.

گلینلیغیم قیزلیغیم، بیر درایی دیزلیغیم – نظیر: از مال جهان ز کهنه و نو…

گمیده اوتوروب گمیچی گؤزی چیخارتما – در کشتی نشسته و چشم ناخدا را در نیار. نظیر: نمک خورده نمکدان مشکن.

گمی لری غرق اولوب – کشتی هایش غرق شده. مراد آنکه ماتم گرفته.

گنبز گؤرورسن دییرسن بس که امامزادادی – گنبد که میبینی فکر میکنی امامزاده است.

گوجی گوجومدن چوخ، عقلی عقلیمدن آز – ززورش از زور من بیشتر، عقلش از عقل من کمتر!

گؤراق اونچی جیزار یا دنچی – نظیر: تا یار که را خواهد و میلش به که باشد!

گؤراق سودان نئجه چیخاجاق – ببینیم چگونه از آب بیرون خواهد آمد. نظیر: تا ببینیم از بوته چه در میاید.

گوردان بیز گلیروق، جهنمدن سن خبر وئریرسن؟ – ما از گور میائیم و تو از جهنم خبر میدهی؟!

گؤر ده دون مکه یه یئتیشیر یا یاری یولدان قاییدیر – ببین پدرت به مکه میرسد یا از نیمه راه بر میگردد.

گؤردون یئماق نه دئماق! – دیدی خوردن، چه جای گفتن!

گؤرمه میشین بیر اوغلی اولدی، چکدی چوکون چیخارتدی – آدم ندید بدید صاحب یک پسر شد و زد دولش را کَند.

گؤر نئجه شور ایدی که خان دا بیلدی – چنان شور بود که خان هم فهمید. نظیر: عزا ببین چه عزائی است که مرده شور هم گریه میکند.

گؤروکن کنده بلدچی لازم دگیل – دهی که پیداست راهنما لازم ندارد.

گره کمزی ساخلا گره کن گونه.

گورولر کیم سانجیلانیر – خواهیم دید کی شکم درد میگیرد. توضیح: باغبانی تنگ چشم به مهمانی ناخوانده گفت: اینقدر در خوردن میوه های کال و نارس افراط مکن، دل درد میگیری. مهمان گفت: «خواهیم دید کی دل درد میگیرد!»

گؤزده ن ایراق، گؤیولده ن ایراق – ترجمه و نظیر: از دل برود هر آنچه از دیده برفت.

گؤزده ن سورمه نی قاپیر – سرمه از چشم رباید. مراد آنکه خیلی زیرک (و یا حقه باز است).

گؤز گؤرمز، اوز اوتانماز – چشم که نبیند رو شرم نکند.

گؤزله اتگووه چؤره ک قویاللار – نظیر: بپا که شاید توی دهانت تخم لق بشکنند.

گؤز ندن قورخار؟ گؤردوغوندان – چشم ازچه ترسد؟ از آنچه که ببیند.

گؤزون آچیب اوزون گؤروب – نظیر: آب بی لجام خورده.

گؤزون بیر ایاغون آلتینا باخسین – نظیر: بگو ابولی خرت بچند است. مراد اینکه حد اقل بعضا احوالپرسی کن.

گؤزوون یاشینا باخاق یا الوون داشینا؟! – به اشک چشمت باور کنیم یا به سنگی که در دست داری؟!

گؤزل آغا چوخ گؤزل ایدی ووردی چیچک ده چیخارتدی – نظیر: مبارک خیلی خوشگل بود آبله هم در آورد.

گؤزللرده اعتبار اولماز – نظیر: وفا و مهر و محبت ز گلرخان مطلب / که این معامله من کردم و زیان کردم.

گؤزه له بزه ک نه گره ک – نظیر: حاجت مشاطه نیست روی دلارام را.

گؤزی باغلیجی اویونی دی؟ – این مگر (بازی) چشم بندی است؟ نظیر: این مگر خیمه شب بازی است؟