شیرین یئماغین آجی آجی قوسماغی وار – ترجمه: خوردن شیرین استفراغ تلخ بدنبال دارد.
شط و بغداد
شط اگر اولماسا بغداد اولماز – ترجمه: اگر شط نباشد بغداد هم نخواهد بود.
شطرهده سو
شطره ده سو گتیریر – نظیر: آب در غربال میپیماید. یعنی: کار عبثی میکند.
شعر دییب قافیه سینده قالیب
شعر دییب قافیه سینده قالیب – ترجمه: شعری گفته و در قافیه اش گیر کرده.
شفا پیاله نین تکینده اولار
شفا پیاله نین تکینده اولار – ترجمه: شفا در ته پیاله است.
شفا حقدندور
شفا حقدندور حکیم گؤیول خوشلوغی – ترجمه: شفا کار خداست، طبیب مایه دلخوشی است و بس.
عاشيق اولان
عاشق اولان کوردی – ترجمه: عاشق ها کورند.
عاشيخ
عاشق اوز وئره ن یئرده آز قالسا یوز ایل قالار.
عاشق گؤردوغون سؤیله ر
عاشق گؤردوغون سؤیله ر – نظیر: قلندر دیده گوید.
عاشقین سؤزی قورتولاندا
عاشقین (آشیغین) سؤزی قورتولاندا نیلیم نیلیم چالار – نظیر: به داد تو رسیده ای دل ای دل (ایرج میرزا).
عاشیق هارا گدر
عاشیق هارا گئده ر دمی یانینجا (مراغی) – ترجمه: نوازنده هرجا رود آلت موسیقی اش (و یا نوازنده بالابان خود) را هم باید با خودش ببرد.
عاشيغى ييغارلار
عاشقی ییغاللار اویناماقدان ئوتور – قاب را برای بازی جمع کنند. مراد آنکه ثروت را باید خرج کرد.
عاشقه بغداد اوزاخ دیی
عاشقه بغداد اوزاق دگیل – برای عاشق بغداد هم دور نیست.
عالم عالمیندور
عالم عالمیندور، کچل ده خاله میندور – نظیر: هر کی بفکر خویشه، کوسه بفکر ریشه.
عالم گییه ر چیت تومانی داماخلى
عالم گییه ر چیت تومانی داماقلی، بیز گییه روق یتیم کتان یاماقلی (شاهسونی)=مردم تنبان چيت خوشرنگ مى پوشد، ما يتيم ها هم تنبان وصله دار كتان به تن مى كنيم.
عالمی پلو توتسا
عالمی پلو توتسا، آلا قارقا خوره گین (خوراکین) تاپار – اگر پلو زیر دست و پا بریزد کلاغ بازهم غذای مخصوص خودش را انتخاب میکند.
عباس عباسدان
عباس عباسدان، عباس دا کور عباس دان – نظیر: گدا به گدا، رحمت به خدا.
عثمان کؤینيى دیر
عثمان کؤینگی دیر – پیراهن عثمان است. نظیر: خون سیاوش است.
عثمانلی وقتی کوله دیر
عثمانلی وقتی کوله دیر، قیزیلباش وقتی شاطر – نظیر: به هر رنگی در میاید.
عجله اینن یوگوره ن
عجله اینن یوگوره ن یولدا قالار – نظیر: عجله کار شیطان است.
عزرائیله ساققیز وئردی
عزرائیله ساققیز (سقز) وئردی – به عزرائیل سقز داد.
عزيز اؤلوپ
عزیز ئولوب، قارین که ئولمییب – عزیز مرده، شکم که نمرده.
عزیزلر یئمیشدی
عزیزلر یئمیشدی، قالمیشدی گرامیلر – عزیز ها خورده بودند. مانده بود گرامی ها که بخورند. مراد آنکه: همه میخورند.
عزیزیم عزیز
عزیزیم عزیز، تربیتی اوندان عزیز – عزیز عزیز است، تربیتش از آن هم عزیز تر.
عشقون وار
عشقون وار، داغلارا دوش – اگر عاشق هستی سر به بیابان نه.
عشقین ترس اوواندی اولماز
عشقین ترس اوواندی اولماز – عشق پشت و رو ندارد.
عقرب ماشاسیدیر
عقرب ماشاسیدیر – انبر عقرب گیری است. نظیر: دلال مظلمه است.
عقل باشدادى
عقل باشدادیر، یاشدا دگیل – ترجمه: عقل به کلّه است نه به سن.
عقللیسی هانسی دی؟
عقللیسی هانسی دی، قاباقدا گئدن زنجیرلی – ترجمه: بین اینها باعقلش همان زنجیر بدست صف اول است (یعنی همه شان بی عقلند).
عغيل عغيلدن ئوتگون اولار
عقل عقلدن ئوتگون اولار – عقل از عقل برتر است. مراد آنکه باید مشورت کرد.
عقلووی ائشّک عقلینه وئرسن
عقلووی ائشّک عقلینه وئرسن آپارار چیخاردار آرپا تایاسینا.
علی بؤرکون ولی باشینا
علی بؤرکون ولی باشینا، ولی بؤرکون علی باشینا – کلاه علی به سر ولی، کلاه ولی به سر علی.
عمی عمی دییره م که….
عمو عمو دییره م که منه قوش توتاسان – ترجمه: عموجانت میگویم که برایم مرغ بگیری.
شافتالی گلمه میش
شفتالی گلمه میش طبقی گلدی – نظیر: حوض نساخته قورباغه پیدا شد.
شنبه وئریر
شنبه وئریر چهارشنبه چیخاردیر – منظور آنکه زود زود میزاید.
شوخلوغون آخری
شوخلوغون آخری دعوایا چکر – نظیر: شوخی شوخی آخرش جدی میشود.
شوره کتده قودوخ تاپیلمیشدی
شوره کتده (کندده) قودوق تاپیلمیشدی قالمیشدی ارکک دیشی سی – نظیر: لنگه کفش کهنه در بیابان نعمت خداست. مه در شب تیره آفتاب است.
شورون چیخاردیب
شورون چیخاردیب – ترجمه و نظیر: پاک شورش را در آورده.
شور ییه ن
شور ییه ن سویا گلر – ترجمه: کسی که شور خورد به جستجوی آب میپردازد.
شهری گؤره نه قلاووز
شهری گؤره نه قلاووز نه لازم؟ – ترجمه: کسی که شهر را میبیند راهنما لازم ندارد.
شیخ اوشماز
شیخ اوچماز، مرید لر اوچوردوللار – ترجمه: مرشد نمیپرد مریدانش می پرانند.
شووران مزاج
شووران مزاجدیر – ترجمه: خاکشی مزاج است.
طمعکارین سققلی
طمعکارین سقالی مفلسین ماتحتینده اولار – ترجمه: ریش طمعکار در ماتحت مفلس است.
ساتماغا گتیرمه میشم
ساتماغا گتیرمه میشم، گؤرستماغا گتیرمیشه م – ترجمه: برای فروش نیاورده ام، برای نشان دادن آورده ام. (ماخوذ از داستان ملا نصرالدین که الاغ چموشش را برای فروش به بازار آورده بود و وقتی مردم گفتند این الاغ که چموش است و بفروش نخواهد رفت ملا جواب داد: «برای فروش نیاورده ام…»)
ساتین آلما قولوخ؟
ساتین آلما قولوق؟ – ترجمه: مگر ما غلام زرخریدیم؟
سققلیم چیخینجا
صاقالیم چیخینجا جانیم چیخدی، دونن بیر قیز منه عمی دییب – نظیر: پیری است و هزار عیب!
ساج چؤره گی
ساج چؤره گیدور – ترجمه: مثلا نان ساج است (مراد آنکه دورو است.)
ساچ ئولی اوسته آچیلیر
ساچ ئولی اوسته آچیلیور (ویا: ساچی ئولی اوسته کسرلر) – ترجمه: موی بر روی نعش پریشان میشود.
ساچیم اولوپ دالیما دوشسون
ساچیم اولوب دالیما دوشسون، بیرچگیم اولوب اوزومه دوشمسین (ریاحی).
ساح امرود
ساح امرود ساپدان دوشمز – ترجمه: گلابی سالم از درخت نیافتد.