امثال و لغات ترکی آذری ایران

دلاكليغين بيزيم كچل باشيميزدا ئورگشير – دلاكى را در سر كچل ما ياد ميگيرد.

دل له زندن (دلاله زن) جيب كسن اسكيك اولماز – نظير: از بيشه شغال كم نيست.

دلى اوتانماز قوهومى (قومى) اوتانار – ديوانه خجالت نميكشد اقوامش خجالت ميكشند.

دلى ئوز گوجون بولمز – ديوانه به زور خود واقف نيست.

دلى ائلسيز، ائل دلي سيز اولماز – ديوانه بدون مردم، مردم بدون ديوانه نباشد.

دلى جريمه وئره ر، عقللى رشوه – ديوانه جريمه دهد، عاقل رشوه.

دلى چؤره كچيدن چؤره ك قاپاندا بقال باشينا ويرار -وقتيكه ديوانه از نانوا نان ميربايد بقال بر سرش ميزند.

دلى دلينى گؤرنده چماغينى گيزلده ر – ديوانه چو ديوانه ببيند چماقش را پنهان كند.

دلی دگیل دولودور – دیوانه نیست (کله اش) پراست.

دلی دئمیش ابله اینانمیش – دیوانه گفته و ابله بتاور کرده.

دلی قیرمیزینی سئور، گیج ساری نی – دیوانه از رنگ قرمز خوشش آید، گیج از زرد.

دلی قیز دلی گلین اولار، دلی گلین دلی قاری – دختر دیوانه عروس دیوانه شود و عروس دیوانه پیرزن دیوانه.

دلی دن دوغری خبر – نظیر: خبر راست را باید از آدم دیوانه شنید.

دلی دن عقل اومماق اولماز – از دیوانه توقع عقل نشاید.

دلی دن عقللی سی اولماز – کسی علقل تر از دیوانه نیست.

دلیلیگینن وئردوغووی بیلیجیلیگینن آلگیلن – آنچه را که از روی دیوانگی داده ای با عقل پس بگیر.

دلی نین نه تویی اولسون نه یاسی – مراد آنکه بعضی ها خواه در عروسی و خواه در عزا پاک شورش را در میاورند.

دلییه بال گیجه حلوا نیلسین – دیوانه را عسل و گیج را حلوا چه کارگر افتد.

دلییه قلم یوخدور – دیوانه مرفوع القلم است.

دلییه هر گون بایرامدیر – دیوانه را هر روز عید است.

دلییه یئل وئر الینه بئل وئر – نظیر: دیدانه را هوئی بس است.

دليك مينجيق يئرده قالماز – مراد آنكه هر چيز مشترى خود را مييابد.

دليل بوندان جانلى؟ – دليلى از اين بهتر؟

دليك مينجيق يئرده قالماز، دلی قیز ائوده قالماز – مراد آنكه هر چيز مشترى خود را مييابد.

دليل بوندان جانلى؟ – دليلى از اين بهتر؟

دم دمى، غم غمى – مراد آنكه شادى شادى آرد و غم غم.

دميرچيده پيچاق تاپيلماز – در دكان آهنگر چاقو يافت نشود.

دمير قاپينين دا تخته قاپى يا ايشى دوشر – در آهنى هم ممكن است محتاج در چوبى شود.

دميرين گئدير يا كؤمورون؟ – آهنت از دست ميرود يا ذغالت؟

دميرى كوره دن دمير چيخاردار – آهن را از كوره آهن در آورد.

دنيا بير پنجره دير هر گلن باخار گئدر – سو گلر آخار گئدر وريانين ييخار گئدر.

دنيا مالى دنيادا قالاجاق – مال دنيا در دنيا خواهد ماند.

دنيا منيم دييه نين، دونن گلدوق ياسيندان – ديروز به عزاى كسى رفتيم كه ميگفت دنيا مال من است.

دنيانين قويروغو اوزوندور – دُم دنيا دراز است. نظير: چرخ بازيگر از اين بازيچه ها بسيار دارد.

دنيانينكى گؤر گؤتوردى – كار دنيا ديد و تقليد است.

دنيانى ايكى اللى توتما – دنيا را دو دستى مگير.

دنيايا بئل باغلاما – زنهار دل مبند بر اسباب دنيوى.

دودوگه قويدولار چالديلار – در بوق و كرنا زدند (مراد آنكه همه با خبر شد).

دودوگه قويدولار چالديلار – در بوق و كرنا زدند (مراد آنكه همه با خبر شد).

دوز آدام حيدر تكيه سينده نه قاييرير؟! – آدم درست و حسابى در تكيه (خانقاه) حيدر چكار دارد!

دوز آغاجى اوجاغا قويمازلار – چوب راست را در اجاق نميسوزانند.

دوز اگرينى كسر – راست كج را ميبُرد. مراد آنكه حق بر باطل فائق ميايد.

دوز دادان بارماق يالار – هركه نمك را بچشد، انگشتش را ميليسد.

دوزدور یومورتا، سن ده بولا سن ده یه – نظیر: سنگ مفت گنجشک مفت.

دوزده ن پنیر چؤره ک اولار – مراد آنکه از کسب و کار حلال فقط نان و پنیر میتواند حاصل شود.

دوز سؤز، بیر سؤز – حرف راست آن هم یکی.

دوز سؤزی اوشاقدان ائشیت – حرف راست را باید از بچه شنید.

دوز گلمیسن دوز گئت، قیز گلمیسن قیز گئت – نظیر: راه باز است و جاده دراز. و یا: خویشی به خوشی، سودا به رضا.

دوز یئرده یئرییه بیلمیر، شوخومدا (شخمده) شیللاق آتیر – نظیر: قاچ زین را بگیر، اسب سواری پیش کشت. و یا: کار زمین را نساخته به آسمان میپردازد.

دوزی ییب دوزلاغی باتیرما – نظیر: نمک خورده نمکدان مشکن.