امثال و لغات ترکی آذری ایران

دوست اودور اوزه دییه – دوست آنست که حرفش را روبرو گوید.

دوست باشا باخار، دشمن آیاغا – دوست به سر آدم نگاه میکند، دشمن به پای آدم.

دوست داشی برک اینجیده ر – سنگی که دوست میاندازد بسیار دردآور است.

دوست منی یاد ایلسین بیر هلینن او دا پوک – دوست مرا یاد کند با یک هل، آن هم هل پوک.

دوستونان بازار دوستلوغی پوزار – نظیر: وصلت با خویش معامله با غیر.

دوشاب آلمیشوق مربا چیخیب – شیره خریدیم مربا از آب در آمد.

دوغولمامیش اوغلانا دون بیچیر – برای پسری که هنوز نزائیده لباس میدوزد.

دؤگمه قاپیمی، دؤگرلر قاپووی – در کسی را مزن تا در تو را نکوبند.

دول آرواد گئجه یاریسی پشیمان اولار – زن بیوه نیمه شب پشیمان میشود.

دول آروادین دیواری آلچاق اولار – دیوار زن بیوه کوتاه است (مراد در مورد تهمت و حرف است.)

دول آروادین دیللری، قرجه یازین گونلری (مراغی).

دولت دووشانی عرابه اینن توتار – دولت خرگوش را با عرابه میگیرد.

دولت دولتی گتیره ر – ثروت ثروت آورد.

دولتدیلیغا تله سن تئز کاسیبلیغا دوشه ر – هر که در ثروتمند شدن عجله کند زودتر مستمند میشود.

دومان آلچاقدان قالخار، اوجانی گؤزلر – مه از پائین خیزد ولی متوجه بالا شود.

دوننکی مظنه یه یولداشیم دا حاضردیر – دوستم هم به مظنه دیروزی حاضر است. توضیح: سربازی در دکان قنادی مقدار معتنابهی شیرینی خورد و چون پول نداشت پس از کتکی مفصل او را از دکان بیرون راندند. روز بعد که همراه دوست سربازش از جلوی همان قنادی میگذشت خطاب به صاحب دکان گفت: «دوستم هم به مظنه دیروزی راضی است.»

دونقوزدان بیر قیل – نظیر: از خرس موئی.

دوه اوینایاندا قار یاغار – نظیر: رندی و هوسرانی در عهد شباب اولی.

دوه بیر خیال ائلر، سروان ایکی – شتر را یک خیال است و ساربان را دو خیال.

دوه دگلم که ایکی یئرده ن نحرلنم – مگر من شترم که از دو طرف نحر شوم؟!

دوه دن بؤیوک فیل وار – نظیر: دست بالای دست بسیار است.

دوه سی ئولموش عربم – عرب شتر مرده ام.

دوه سین ساتان کؤشک آلامماز – هر که شترش را بفروشد حتی یک دایلاق هم نتواند خرد.

دوه قوشونا دئدیلر قاچ دئدی قوشام، دئدیلر اوچ دئدی دوه یم – به شتر مرغ گفتند بدو گفت مرغم، گفتند پرواز کن گفت شترم.

دوه لی اینن قوهوملوق ائله ینین دروازاسی گن گره ک – نظیر: یا مکن با پیلبانان دوستی / یا بنا کن خانه ای در خورد پیل.

دوه نظرم، بئله گزه رم!

دوه نه قدر ئولی اولسا دریسی بیر سروانا یوکدور – شتر هر قدر هم که مردنی باشد پوستش برای ساربان یک بار حسابی است.

دوه نی چمچه اینن سوواریر – شتر را با قاشق آب میدهد.

دوه نی هارا چاغیراللار؟ یا مئشه یه اودونا، یا گیلانا دوگویه – نظیر: خر را که به عروسی میبرند برای خوشی نیست، برای آبکشی است.

دوه نی یوکی اینن ییه ر – نظیر: خر را با خور و مرده را باگور میخورد!

دوه نین ده اویناماغینا آز قالیر – وقت زیادی برای رقص شتر هم نمانده است (ماخوذ از ذاستانی که همه میدانند).

ده ده نه نه بمعنی پدر و مادر است. آنچه که در باب «آ» زیر کلمه «آتا آنا» ذکر شده با «ده ده نه نه» هم قابل استفاده است.

ده ده سیندن نه گل دردیم که بالاسیندان نه گلاب چکیم! – از پدرش چه گلی چیدم که از فرزندش چه گلابی بگیرم!

ده ده گؤرمه میسن دییرسن بس که شاهقلی ده بیر ده ده دی! – نظیر: بگمانت علی آباد هم شهری است!