امثال و لغات ترکی آذری ایران

هامیسی بیر بئزین قیراغی دیر – ترجمه و نظیر: همه شان سر و ته یک کرباسند.

هامی یه خاندان بیگدن، بیزه ده بیر آللهدان – نظیر: ما هم خدائی داریم.

هانی پاپاغیم، هانی چماغیم؟ – ترجمه: کو کلاهم، کو چماقم؟

هایینان گله ن هویونان گئده ر – ترجمه: آنچه با های آید با هوی نیز رود.

هر آغیزدان بیر آواز گلیر – ترجمه: از هر دهان آوازی میاید.

هر آنقیرانا آخور باغلاسان بوردان اصفهاناجان طویله اولار – نظیر: برای هر خر آخور نمی بندند.

هر انیشین بیر یوقوشی وار – ترجمه و نظیر: هر نشیبی را فرازی است.

هر ایته بیر چؤره ک بورجلودور – ترجمه: (فلان کس) به هر سگ تکه نانی مقروض است.

هر ایشین بیر وقتی وار – ترجمه: هر کاری زمانی دارد.

هر ائوین بیر قبله سی وار – ترجمه: هر خانه ای قبله ای دارد. نظیر: هر خاتونی آشی پزد.

هر چه بد ترینه گولور – ترجمه و نظیر: به جای بدتر خویش میخندد.

هر زادا الیمی ویریرام قیرپی قالیر الیمده – نظیر: نانم آجر شده.

هر زادی قدّه سن گؤده لی، سؤزی قدّه سن اوزانی – هر چیز را که تا کنی کوتاه شود، حرف را که تا کنی طولانی شود.

هرزه سؤزون مرزه جوابی اولار – نظایر: جواب های و هوی است. گل بگو گل بشنو.

هر صقالدان بیر توک چکسن کوسییه صقال اولی – ترجمه و نظیر: یکی یک مو به کچل دهند کچل مودار شود.

هر صقاللی بابان اولماز – ترجمه: هر ریشو بابات نیست.

هر قرانلیغین بیر آیدینلیغی وار – ترجمه: هر تاریکی را روشنائی در پی است.

هر قورولدایان قلیان دگیل – ترجمه: هر چیزی که قر-قر کند قلیان نیست. توضیح: مردی که در خزینه حمام مشغول استحمام بود باد مخالفی از وی خارج شد و آب خزینه را قل قل بجوش آورد. اتفاقا کوری که پهلوی دست وی آب تنی میکرد گفت خدا پدرت را بیامرزد اگر قلیان چاق است بده یک پک هم من بزنم. آن شخص خندید و گفت: «هر قورولدایان قلیان دگیل.»

هر کس ئوز آدینا چکر – نظیر: کس به غلط نام نگیرد.

هر کس ایسته سه آروادین بوشییه اوستونه بیر آد قویار – ترجمه: هر کس بخواهد زنش را طلاق دهد (بهانه ای پیدا میکند و) نامی روی او میگذارد.

هر کسین اوشاغی ئوزونه گؤزه لدیر – ترجمه: فرزند هرکس بنظر او زیبا میاید.

هر کسه بیر ایش وار – نظیر: هر کسی را بهر کاری ساختند.

هر کسه دوست دئدیم دشمن جان اولدی منه – دشمن ئوز بختیم ایدی ایندی عیان اولدی منه – ترجمه: به هر کسی که جان گفتم دشمنم شد – حالا به من عیان شد که دشمن من بختم است.

هر کمالین بیر زوالی وار – نظیر: فواره چون بلند شود سرنگون شود.