گؤیده آختاریردیم، یئرده الیمه دوشموسن – نظیر: آب در کوزه و ما تشنه لبان میگردیم / یار در خانه و ما گرد جهان میگردیم.
در حاشیهها
گؤیلی بالیخ ایسته ین
گؤیلی بالیق ایسته ین گ…نی بوزلی سویا قویار – نظیر: هر که را طاوس باید جور هندوستان کشد.
گئتدی سقّل گتیره
گئتدی سقّل گتیره، بیغلارینی دا قویدی اوستونه – رفت ریش بیاورد سبیلش را هم گذاشت و برگشت.
گئتمه لی قوناغین گئتماغی یاخشیدی
گئتمه لی قوناغین گئتماغی یاخشیدی، ئولمه لی نوخوشون (ناخوشون) ئولماغی – مهمان رفتنی بهتر است برود و مریض مردنی بمیرد. مراد آنکه وفت هر چیزی که رسید باید آن کار اتفاق بیافتد.
گئتمه گؤزومدن
گئتمه گؤزومدن، گئدرم ئوزومدن – از من دور نيافت و گرنه از خود بيخود ميشوم. مراد آنکه تحمل دوری از تو را ندارم.
گئژ گلدى
گئج گلدى، تئز ئورگشدى – دير آمد و زود ياد گرفت! به هر دو معناى مثبت و كنايه آميز بكار برده ميشود.
گئجه سول ياتان
گئجه سول یاتان سحر ساغ قالخار – کسی که شب طرف چپش بخوابد صبح طرف راستش بیدار شود.
گئجه قره
گئجه قره، گئچی قره – شب سیاه است و بُز سیاه است. مراد آنکه در تاریکی همه چیز سیاه جلوه میکند.
گئجه گل
گئجه گل، وجه گل – شب بیا و به درد بحور. نظیر: دیر آی و درست آی.
گئجه نین ایشی
گئجه نین ایشی سحره تاپیلمیش اولار – کاری که شب انجام گیرد صبح روز بعئ باز یافته است (یعنی در جیبت میماند).
گیجییه ن گئدیر
گیجییه ن گئدیر، آجییه ن گلیر – نظیر: یکدک نشد که بی سر خر زندگی کنیم.
کاسبی دوه اوسته بووه سانجار
کاسبی دوه اوسته بووه سانجار – ترجمه: درویش را روی شتر رتیل گزد. نشیر: محنت زده را ز هر طرف سنگ آید.
گیجییه ن گئدیر
گیجییه ن گئدیر، آجییه ن گلیر – نظیر: یکدک نشد که بی سر خر زندگی کنیم.
کاسب چراغین یاندیرار
کاسب چراغین یاندیرار، دولتلی نین حسابین گئده ر – ترجمه: درویش چراغ خود سوزد و حساب توانگران کند.
کاسب دَ ن تاپدی
کاسیپ ده ن تاپدی، قاب تاپاممادی – ترجمه: دانه پیدا کرد و ظرف پیدا نکرد.
كساد بازارين گليرى
کساد بازارین گلیری اولماز – ترجمه: بازار کساد درآمدی ندارد.
کساد بازارین گلیری اولماز – ترجمه: بازار کساد درآمدی ندارد.
كفگير
کفگیر قازانین تکینه دگیر – ترجمه: کفگیر به ته دیگ خورده.
كور توتدوغون بوراخماز
کور توتدوغون بوراخماز – کور آنچه را که گرفته دیگر ول نمیکند.
قارقانین مینینه بیر داش!
قارقانین مینینه بیر داش! – نظیر: صد کلاغ را یک سنگ!
کچلین کچللیغی
کچلین کچللیغیینان نه ایشون وار، ایشینین گئچرلیغین اولسون (مراغی) – ترجمه: ترا چکار با کچل بودن کچل، ببین کارش چطور است.
کچلینکی
کئچلینکی بؤرکی دوشنه جاندیر – نظیر: چو سر برهنه کند تا بجان بکوشد کل.
کدخدالیخ
کتخدالیق حسابی گئده ن ائوینه بوشلی (بورجلی) گئده ر – ترجمه: آنکس که کباده کدخدائی میکشد مقروض بخانه میرود.
کدخدانی گور
کدخدانی گؤر، کندی چاپ – ترجمه: با کدخدا بساز و ده را بچاپ (غارت کن).
کساد بازار
کساد بازارین گلیری اولماز – ترجمه: بازار کساد درآمدی ندارد.
کسسک اوتوروپ
کسّک اوتوروب داش ایچون آغلیر – خاشاک نشسته بحال سنگ گریه میکند.
كسىين اوزى
کسنین اوزون، تیکن آغاردار – ترجمه: روی کسی را که می بُرد کسی سفید میکند که میدوزد.
کشیشلیغیمی دانیسان
کشیشلیغیمی دانیسان، ارمنی لیغیمی که دانا بولمه سن! – کشیش بودنم را انکار میکنی، اما ارمنی بودنم را که دیگر نمیتوانی انکار کنی! نظیر: از اسب افتاده ام، از نسل که نیافتاده ام.
كفگير
کفگیر قازانین تکینه دگیر – ترجمه: کفگیر به ته دیگ خورده.
ككليك
ککلیک باشین قویلار قارا، قویروغوندان خبری اولماز – کبک سرش را میکند زیر برف و از دُم خودش هم بی خبر میشود.
كماله بئل باغلاما
کماله بئل باغلاما، کمال باغی سووارماز – ترجمه: به امید کمال منشین چونکه کمال باغ را آبیاری نخواهد کرد.
كنكن
کنکن قویونی نه قدر درین قازسا ئوزونی تکینده گؤره ر – نظیر: چاه کن همیشه در قعر چاه است.
كؤچ
کؤچ کؤچر ایت یوگوره ر، ایکی سی بیر منزله چاتار – قافله کوچ میکند و سگ میدود اما هر دو در یک آن به منزل میرسند.
كيچيك داش
کیچیک داش دا باش یارار – سنگ کوچک هم سر بشکند.
كيچيكدن خطا
کیچیکدن خطا بؤیوکدن عطا – نظیر: از بزرگان عفو بوده است و از فرودستان گناه.
كؤرپونى گچنه جان
کؤرپونی گئچنه جن ایی یه دایی دیه – تا از پل نگذشته ای خرس را دائی بخوان. نظیر: از برای مصلحت مرد حکیم / دم خر را بوسه زد خواندش کریم (مولوی).
كور توتدوغون بوراخماز
کور توتدوغون بوراخماز – کور آنچه را که گرفته دیگر ول نمیکند.
كور قوش
کور قوشون یوواسینی تاری ئوز الیینن تیکه ر – لانه مرغ کور را خداوند با دست خودش میسازد.
كور نه ايستر
کور نه ایسته ر، ایکی گؤز، بیری ایری بیری دوز – نظیر: کور از خدا چه خواهد؟ دو چشم بینا.
كوركن سن
کوره کن سن یا نکیر و منکر؟ – دامادی یا نکیر و منکر؟ توضیح: دامادی کم رو و خجول برای آنکه در صحبت را با عروس باز کند دلی بدریا زده و میپرسد: اصول دین چند است؟ عروس هم که بر عکس از آن دختران دریده بود با تمسخر پاسخ میدهد: «بگو ببینم تو دامادی یا نکیر و منکر؟»
كور يا بوردا
کور یا بوردا یا بغداددا – کور چه در اینجا باشد و چه در بغداد فرقی نمیکند.
كورونان چورك يينده
کورونان چؤره ک یینده آللهی آرادا گؤر – وقتی که با کور غذا میخوری خدا را در میانه ببین (خدا میبیند که تو چقدر میخوری و او چقدر میخورد).
كوزه گر
کوزه گر سینیق قابدان سو ایچر – کوزه گر از کوزه شکسته آب خورد. و ینظیر: زن کفاش و نعلبند همیشه پا برهنه است.
قمار ناشینی سؤوه ر
قمار ناشینی سؤوه ر – قمار ناشی را دوست دارد.
قوجا ئوکوزی ئولدورمک اولار
قوجا ئوکوزی ئولدورمک اولار، اولکوتمک اولماز (شاهسونی) – گاو پیر را میتوان کشت اما نمیتوان رم داد.
قورتداسان قوردی چیخار
قورتداسان قوردی چیخار – مراد آنکه: لفتش بدهی گندش در میاید.
قوردا دئدیلر سنی چوبان ائلییبلر
قوردا دئدیلر سنی چوبان ائلییبلر. آغلادی. سوروشدولار نییه آغلیسان؟ دئدی: قورخورام یالان اولا. – به گرگ گفتند ترا چوپان کرده اند. شروع کرد به گریستن. گفتند چرا گریه میکنی؟ گفت: میترسم دروغ باشد.
قورت اتى
قورد اتی قوردا حرامدیر – گوشت گرگ برای گرگ حرام است.
قوهون شیرینليخدان چاتدار
قوهون شیرینلیقدان چاتدار (چاتلار) – خربزه از شیرینی میترکد.
قوناغا اوز وئرسن
قوناقا اوز وئرسن طاقچه لری گزه ر – نظیر: مهمان را که روی دهی صاحبخانه میشود.
قونشویا اومود اولان
قونشویا اومود اولان شامسیز قالار – به امید همسایه بنشینی شب گرسنه میمانی.
