در حاشیه‌ها

دانيشيقلى آش دادلى اولار (مراغى) – ترجمه: آش طى شده مزه ميدهد.

دانيشيقلى سؤز داغلارى آشار.

دووشان نه قدر ياتار او قدر چاپار – خرگوش هر قدر بخوابد همانقدر ميدود.

دوشانى يئرلى ايتينن اوولاماق گره ك- نظير: شغال بيشه مازندران را / نگيرد جز سگ مازندرانى.

دايانان آپارار- ترجمه: ثبات قدم برنده ميشود.

دايى اينن داغا گئت، عمى اينن باغا گئت.

درد باتمانيان گلر مثقالينان چيخار – ترجمه: درد من به من ميايد و مثقال به مثقال ميرود.

درد بير اولسا چكماغا نه وار – درد اگر يكى بود كه تحملش آسان ميبود.

درد چوخدی، ائشيده ن يوخدی – درد افزون است ولى گوش شنوا نيست.

درد چوخ، همدرد يوخ – درد بسيار است و همدردى نيست.

درگاه قاپی سی آچیق اولاندا ایتین یوخوسی گلر – نظیر: گر گدا کاهل بود تقصیر صاحبخانه چیست!

دروازه قاپی سینی باغلاماق اولار خلقین آغزینی باغلاماق اولماز – ترجمه و نظیر: دروازه شهر میتوان بست / نتوان دهن مخالفان بست.

درویشین فکری نه اولسا ذکری ده او اولار – ترجمه: فکر درویش هرچه باشد ذکرش نیز همان است.

درویشه دئدیلر بساطینی ییغیشدیر، الین قویدی آغزینا – ترجمه: به درویش گفتند بساطت را جمع کن، دستش را گذاشت در دهانش.

دریاداکی بالیق ساتیلماز – ترجمه: ماهی دریا را نمیتوان فروخت.

دریالی نین مزاجی سیلابینن پوزولماز – (اوز چؤندریب گئدنده زنجیر اینن دایانماز.)

دریایا بیر داش سال یا بیر قیه – ترجمه: به دریا یا یک سنگ بیانداز و یا یک صخره.

دشمندن دوستلوق اومماق، اوتونان پامبوغی بیر یئره ییغماق – توقع دوستی از دشمن بمثابه آشتی پنبه و آتش است.

دشمن سنی داشینان، سن دشمنی آشینان (مراغی).

دعا ائله الف بی (الفبا) اولسون، ملا ئولمکدن نه چیخار – (خطاب پدر به طفلش که دعا میکرد آخوند مکتب بمیرد): دعا کن مسئله الفبا حل شود، ازمردن ملا فایده ای حاصل نخواهد شد.

دعانی بیز ائله میشوق، باغیش قره داغا یاغیب! – نظیر: تو کندی جوی و آبش دیگری برد.

دعوا آراسيندا نرخ كسير – وسط دعوا نرخ تعيين ميكند.

دوز يولدا يئريممير، شوخوملوقدا شيللاق آتير! – ترجمه: در راه معمولی نمیتواند راه برود اما در زمین شخمی جفتک میاندازد!

دعوا چون (ايچون) قاضى، قاضى چون (ايچون) الله – حَكم دعوا قاضى است، حَكم قاضى خداست.

دعوا داغارجيق اوسته دير – دعوا سر لحاف ملاست.

دعوا چاناغيدور (و يا داغارجيغيدور) – نظير: پيراهن عثمان است. خون سياوش است.

دعوادا حلوا پايلامازلار – در زمان دعوا حلوا پخش نميكنند. نظير: دعوا اشگنك دارد / سر شكستنك دارد.

دعوا گونونده شير گره ك دالدالانماسين – روز دعوا شير باىد ترديد نكند.

دگمه دوشردير – نظير: زود رنج است.

دگمه منه، دگمييم سنه! – نظير: نى زما و نى ز تو رودم مزن.

دگنك دلى نين، سوپورگه گلينين – چماق ديوانه را است و جاروب عروس را.

دگيرمانچى دان آجيق ائليين چووالين بوش آپارار – هركه از آسيابان قهر كند جوالش را خالى ميبرد.

دگيرمانا گئتسه اصفهان خبرى گتيره ر – هر وقت به آسياب ميرود خبر از اصفهان مياورد.

دگيرمانين يئرينه باخ ايكى گونون ارينه – مراد آنكه مرد دو زنه مانند پر آسيا مدام در تلاش است.

دگيرمانين خوراكين يئتيرمه سن داش داشى سورتر – اگر خوراك آسيا را نرسانى سنگ ها همديگر را ميسايد.

دگيرمانين داغارجيغى توربا، داغارجيقدير – زينت آسياب تةبره و انبان است.

دلاك دلاكين باشين قيرخاندا پول آلماز – سلمانى كه سر سلمانى ديگر را بتراشد پول نميگيرد.

دلاكليغين بيزيم كچل باشيميزدا ئورگشير – دلاكى را در سر كچل ما ياد ميگيرد.

دل له زندن (دلاله زن) جيب كسن اسكيك اولماز – نظير: از بيشه شغال كم نيست.

دلى اوتانماز قوهومى (قومى) اوتانار – ديوانه خجالت نميكشد اقوامش خجالت ميكشند.

دلى ئوز گوجون بولمز – ديوانه به زور خود واقف نيست.

دلى ائلسيز، ائل دلي سيز اولماز – ديوانه بدون مردم، مردم بدون ديوانه نباشد.

دلى جريمه وئره ر، عقللى رشوه – ديوانه جريمه دهد، عاقل رشوه.

دلى چؤره كچيدن چؤره ك قاپاندا بقال باشينا ويرار -وقتيكه ديوانه از نانوا نان ميربايد بقال بر سرش ميزند.

دلى دلينى گؤرنده چماغينى گيزلده ر – ديوانه چو ديوانه ببيند چماقش را پنهان كند.

دلی دگیل دولودور – دیوانه نیست (کله اش) پراست.

دلی دئمیش ابله اینانمیش – دیوانه گفته و ابله بتاور کرده.

دلی قیرمیزینی سئور، گیج ساری نی – دیوانه از رنگ قرمز خوشش آید، گیج از زرد.

دلی قیز دلی گلین اولار، دلی گلین دلی قاری – دختر دیوانه عروس دیوانه شود و عروس دیوانه پیرزن دیوانه.