- واج های مرکب مانند «اوچی» (شکارچی) یا «اوج» یا «تولاماخ» (گول زدن، فریفتن).
- مثال: در تلفظ انگلیسیِ واژهٔ time آوای /aɪ/ عبارت از ترکیب دو واج جداگانه هستند، .
- در انگلیسی و اغلب زبان های اروپائئ به این نوع دوگانه ها «diphthong» میگویند.
- در فارسی به این ترکیب ها «دوواج» (اصطلاح تخصصیتر و دقیقتر) هم گفته میشود
- در واج های دوگانه دو کیفیت واجی در یک هجا و یک واحد آوایی ترکیب شدهاند.
چند نمونه دیگر در ترکی آذری ایران:
نوبه («nowbä»)، نوروز («nowruz»)، قیتَرماخ («qeytärmax» برگرداندن)، اَگلشماخ یا ایلشماخ («äyläşmax» نشستن بزرگان)، اولاد («owlad»)…
در ترکی ترکیه و ترکی آذری جمهوری آذربایجان قفقاز این واج های دوگانه را به صورت دو همخوان «ovlad, evlad, Nevruz, Novruz, növbä» می نویسند. یعنی یا این نوع املا دو واج این نوع ترکیب ها از یکدیگر جدا میشوند و به همینن ترتیب تلفظ میشوند. اما در ترکی آذری ایران به دنبال عنصر نخست این ترکیب ها که معمولا یک مصوت است «(o, ä, e…)» عنصر دوم «(w, y, y…)» به صورت یک نوع «آوای میانه» (بین «و» و «ی» تلفظ میشود.
از این جهت ظاهرا به تلفظ واقعی مردم ترکی زبان ایران نزدیک تر است که مثلا در نوشتار ترکی آذری از حرف «w» استفاده شود تا فرق تلفظی میان دو آوای مختلف «v, w» روشن گردد.
زبان شناسان جمهوری آذربایجان قفقاز در این مورد وحدت نظر ندارند.
امثال و لغات ترکی آذری ایران 