دسته: ق qaf

قارین قولی یِمَکده قوچاغ اولار، کمکده قاچاخ = آدم پرخور وقت خوردن قهرمان است و وقتی بگویند کمک بکن، قاچاق می شود (گم میشود، جیم می شود).

Qarin quli yemäkdä qoçağ olar, kömäkdä qaçax.

قارقا ایله یولداش اولانین دیمدیگی پوخدا گره ک = کسی که با کلاغ رفاقت کند، منقارش پیوسته آلوده به کثافت خواهد بود. مانند: هر آنکو زاغ باشد رهنمایش / به گورستان بوَد همواره جایش.

Kılavuzu karga olanın burnu pislikten kurtulmaz.

قارین دویاندان صورا یتیم لر یادا دوشر = بعد از سیر شدن شکم، آدمی یاد یتیم ها می افتد.

Qarın doyandan sora, yetimlär yada düşär.

قاری قیز گلین اولار، اوره گی سرین اولار = اگر دختری که سنش برای ازدواج گذشته عروس شود، دلش آرام و خنک می شود.

Qarı qız gälin olar, üräyi särin olar.

قاریشقا شیللاغ آتدی، دوه پالچیغا باتدی = مورچه یک لگد زد، شتر در گل و لای فرو رفت. (منظور جد و جهدی است که بعضی ها از خود نشان می دهند، اما هیچ تاثیری ندارد.)

Qarışqa şıllağ’atdi, dävä palçığa batdi.

قیتمیر (و یا: چیلیس)= خسیس

qıtmır

فلان کس فلان کار، تصمیم، برنامه را «قوش حدّینه سالدی» (تحت اللفظی: به حد و اندازه، به حال یک پرنده، گنجشک در آورد.) مجازا یعنی اینجا و آنجایش را کم کرد، زد، پر و بالش را گرفت و به حالت ناقص در آورد.

quş häddinä saldi

قوپالاغا گؤتو(ر)ماخ=برای گرفتن کسی دنبال او دویدن (واژه ای بنام قوپالاق و یا قوپالاق به ما معلوم نیست).

قالاماخ: روی هم انباشتن (مثلا هیزم).

قالانماخ (شکل مجهولی)=انباشته شدن، مثلا قصابین توکانیندا ات اوست اوسته قالانیپ.

قیرنا=شیر آب (کهنه شده)

قاریخماق = تلسمک (عجله کردن)، تلسیب و آزماق معنی سینده

قاریم
(qarım)
=آبراه، جوی آبی که برای هدایت آب باران درست میکنند، جوی داخل حیاط، پس از برپاکردن چادر دور چادر جوی کوچکی درست میکنند که آب باران از آنجا رفته وبه زیر و داخل چادر نرود. مثلا میگویند: چادرین دورسن قاریم ائله، حیاطدان یئکه قاریم ایلییب سویو سالیب ائشیگه

قینالتی= صبحانه، این را بنده حدود چهل سال پیش از یکی از دهقانان هشترود شنیده بودم. از ترکی ترکیه و اینها هم اصلا خبری نداشت. حالا نمیدانم با قهوالنی ترکیه اصلا ربطی داشته است یا نه.
qeynalti
در ابهر هم در سالهای دور میگفتند قهوه آلتی
منجه قلیان آلتی سؤزونون مخففی دیر. سحر وقتی آغیز آلما = سحرلیک دن سونرا، قلیان داها آرتیق یاپیشدیغیندان، سحرلیگه قلیان آلتی = قئینالتی دئییرلر.
قینالتی : تیکانتپه .منجه دوغروسونو همدان تورکلری ایشلدیر: اِرتَلیک
بیز قوشاچایدا ایندی ده قئینالتی دئیه ریک.

کمیجاندا من «ضعف قلیان» اصطلاحینی ائشیدمیشم. بو اصطلاح دقیقاً صبحانه آنلامیندا ایشله‌نیلیر. کسی که صبحانه نظری داشته باشد در کمیجان دئییلر کی «فلان کس ضعف قلیان وئریر».
Like · Reply · October 2 at 11:53am · Edited
Negar NZ
Negar NZ
پدر من هم می گفت در قدیم از پدرش قهوالتی شنیده بوده.
Like · Reply · 1 · October 2 at 8:37pm
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
همه این اطلاعات جالب است. اینها باعث شد کمی در این باره فکرکنم. چرا ما در فارسی و ترکی رایج خودمان صبحانه میگوئیم؟ واژه نان و خوراک صبح چرا از عربی (صبح) گرفته شده و با پسوند فارسی شده صبحانه؟ ترک ها چرا قهوالتی و یا قلیان آلتی میگویند؟ قهوه و قلیان (…See More
Like · Reply · 3 · October 2 at 9:05pm · Edited
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
در ترکی قفقاز میگویند «سحر یمگی» (غذای صبح) که این توضیح است. اسم نیست. ، در اوزبکی و قرقیزی میگویند نانوشته (از ناشتا)، در تاجیکستان رسمی اش هست «صبحانه» اما در دهات «ناشتا» هم میگویند. حالا من تاریخ کلمه ناشتا را نمیدانم. در قزاقی و یا قرقیزی رسمی (ک…See More
Like · Reply · 2 · October 2 at 9:15pm · Edited

Ehsan Ghasemkhani replied · 1 Reply
Ma Med Nasir
Ma Med Nasir
اصلش قَينَرآلتى بايد باشه كه اشاره است به چاى روى سماور يا كترى!؟
Like · Reply · 2 · October 2 at 10:27pm
Negar NZ
Negar NZ
قهوه آلتی یا قلیان آلتی چون بعدش قهوه می خوردن یا قلیان می کشیدن اینجوری میگن البته اینها توضیحات پدرمه که می گه در میانه هم همین رو میگفتن در قدیم
Like · Reply · October 3 at 8:15am
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
سوالى كه بحق هر كسى هم به ان علاقه ندارد اين است كه چاى و قهوه در ايران تاريخى بيش از ٥٠٠-٦٠٠ سال ندارد. قبلش چى؟
Like · Reply · 1 · October 3 at 8:40am
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
و قليان و تنباكو هم همچنين
Like · Reply · October 3 at 8:40am
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
همه که صبح از خواب بیدار میشدند نمیگغتند:
Like · Reply · 1 · October 3 at 8:53am
Abbas Djavadi
Abbas Djavadi
صبح است ساقیا قدحی پر شــــراب کن
دور فلک درنگ ندارد شتــــــــــاب کن
Like · Reply · 1 · October 3 at 8:53am
Majid Alishahi
Majid Alishahi
از دوستان هشترودی ام که به لهجه آنجا پایبندند از این لغتهای مشترک یا نزدیک به ترکی ترکیه زیاد شنیده ام.از جمله لغت (قوخی) بو (قوخوماق) بو گرفتن یا بدبو شدن. (ینگه) برای زن برادر و زن عمو و … در تبریز و از قدیمیها کلمه (نشتابلیق) برای صبحانه و (نشتاب) یا (نشتاب قارین) برای کسی که هنوز صبحانه نخورده زیاد می شنویم و خیلی هم مرسوم است. که لابد ارتباطش با عبارت ناشتا معلوم است
Unlike · Reply · 2 · October 3 at 9:57am · Edited
Javid Arjomand
Javid Arjomand
امکان ندارد کسی بدون صبحانه از خانه خارج بشود چه قدیم چه جدید..حالا میخواد قلیان آلتی باشه میخواد قینر آلتی باشه .علت را باید از قلیان پرسید که از چه زمانی وارد فرهنگ ما شده و عمومیت پیدا کرده .به احتمال قوی شاهان قاجار قلیان را وارد کشور کردند و مردم دنباله روآنان شده اند .وشاید در افواه عمومی آن زمان کشیدن قلیان یک آرزو بوده.وگرنه مطمنا واژه اصیل خود را داشته و کم کم رنگ باخته .
Unlike · Reply · 2 · October 3 at 10:09am
Reza Biabani
Reza Biabani
بیز ورزقان دا قلیان آلتی دییریک

قئین قودا = اقوام و بستگان همسر

قاهارماق (اردبیل و مغان) برای نوعی از حرکت دادن یک شئی سنگین از فعل قاهارماق استفاده میکنند، در یاسوکند بیجار همین فعل را به صورت قانقارماق تلفط میکنند.

قونشوم شاد، من ده شاد – اگر همسایه من شاد باشد من هم شاد خواهم بود.

قویون قوزی ایاغینی باسماز – گوسفند پای بره را لگد نمیکند.

قویون کیمی تویدادا کسیلدیک یاسدادا کسیلدیک – مثل گوسفند سر ما را هم در عروسی بریدند و هم در عزا.

قویون دئیر باشیمی کسدین دینمه دیم، توکومو یولدون دینمه دیم ٬ووردوغون یومروق نه دیر؟ – گوسفند گوید سرم را بریدی چیزی نگفتم، پشمم را بریدی چیزی نگفتم، حالا چرا بمن مشت هم میزنی؟

قويونون گره ك ديبينده سويو اولا! – چاه باید در ته اش آب داشته باشد.

قویونو قازان گن قازار ، درین قازار ، اؤزونه قازار – کسی که چاه ترا می کند، چاه بزرگی می کند، چاه عمیقی می کند و برای خودش می کند.

قونشی قونشویاباخارجانینی اودایاخار – نظیر: خلق را تقلیدشان بر باد داد، ای دو صد لعنت بر این تقلید باد.

قانميرام قالاسان يانا يانا – نمي فهمم تا بسوزى و بسازى!