ساح باشووا ساققیز

ساح باشووا ساققیز سالما (و یا: آغریمیین باشا ساققیز سالمازلار) – ترجمه و نظیر: میافکن بر سر بی موی خود زفت (ایرج میرزا).

ساح سؤز

ساح سؤز بیر سؤز – ترجمه: یک کلمه بگو، حسابی بگو.

ساحا چوروک دایامماز

ساحه چوروک دایانماز – ترجمه: چیز فرسوده در مقابل چیز سالم دوام نیاورد.

ساح یئری

ساح یئری قولتوغی آلتیندادیر – نظیر: هر چه در قرآن کاف است در تن او شکاف است.

ساخلا سامانی

ساخلا سامانی گلور زمانی – نظیر: هر چه به چشمت خوار آید نگاه دار که بکار آید.

سار، چالاغان

سار دا چالاغانین دایی سیدیر – ترجمه: سار هم خالوی باز است. نظیر: سگ زرد برادر شغال است.

سارالا سارالا

سارالا سارالا ئولولماقدان قیزارا قیزارا ئولماق یاخشیدیر – نظیر: مردن به عزت به که زندگی به ذلت.

ساری آلی

ساری آلودان بولدور – ترجمه: از آلوی زرد هم فراوانتر است.

ساری بوغدا

ساری بوغدا چؤره گی نین بوینوزی اولار – نظیر: نان گندم شکم پولادین میخواهد. مراد آنکه سفله چو آسایش بیند سرکش و نافرمان شود.

ساغ الون بیزیم باشیمیزا

ساغ الون بیزیم باشیمیزا – نظیر: دست چپت به زیر سر ما.

ساغ گؤز، سول گؤز

ساغ گؤز سول گؤزه محتاج اولماسین – نظیر: این دست را مباد بر آن دست احتیاج.

ساغلیخ سلطانلیخ

ساغلیق سلطانلیق – ترجمه: سلامتی پادشاهی است.

ساققیزینی اوغوررییب

ساققیزینی (سقزینی) اوغوررییب – نظیر: خوب قاپش را دزدیده.

ساکت اولان

ساکت اولان سالم اولار – ترجمه: سلامت انسان در سکوت انسان است.

سامان آلتیندان

سامان آلتیندان سو جالیر – نظیر: آب زیر کاه است.

سامان توسسوسی

سامان توسسوسی گؤز چیخاردار (ریاحی) – ترجمه: دود کاه آدم را کور میکند.

سامان سنوندی

سامان سنوندی، سامانلیق سنون دگیل – ترجمه: کاه از آن توست اما کاهدان که از آن تو نیست. مراد آنکه چرا در خوردن اینقدر اصراف میکنی؟

سئچه سئچه

سئچه سئچه دوشدی سئچیملیغا – مراد آنکه از فرط بلاتکلیفی نمیداند چه کند. توضیح: سئچیملیق به معنی انبار هیمه است. مراد از مثل ذم مو شکافی و مشکل پسندی است.

سحر سسی چیخار

سحر سسی چیخار – ترجمه: صدایش فردا صبح در میاید. توضیح: دزدی از تاریکی شب استفاده کرده پاشنه دری را سوهان میزد. عابری از وی پرسید به چه چیز مشغول هستی؟ دزد گفت سورنا میزنم. عابر مجددا سوال کرد: پس چرا صدایش در نمیاید؟ دزد جواب داد: صدایش فردا صبح در میاید.

سحر گونئیی

سحر گونیینن قیزمیین آخشام گونیینن ده قیزماز – ترجمه: کسی که با آفتاب صبح گرم نشود با آفتاب عصر هم گرم نمیشود.

سدر و کافوری مفته گؤرسه

سدر و کافوری مفته گؤرسه اوزانار ئوله ر – ترجمه: اگر ببیند سدر و کافور مجانی است پاهایش را دراز کرده هوس مردن کند.

سرباز نه بیلیر

سرباز نه بیلور که هیوا کالدور – نظیر: خر چه داند لذت قند و نبات.

سرچه دن قورخان

سرچه (سئرچه) دن قورخان داری اکمه سین – ن: قووتدان قورخان…

عاشقین (آشیغین) سؤزی

عاشقین (آشیغین) سؤزی قورتولاندا نیلیم نیلیم چالار – نظیر: به داد تو رسیده ای دل ای دل (ایرج میرزا).

عاشیقه بغداد

عاشقه بغداد اوزاق دگیل – برای عاشق بغداد هم دور نیست.

عثمانلی، قیزیلباش

عثمانلی وقتی کوله دور، قیزیل باش وقتی شاطر – نظیر: نان را به مظنه روز میخورد. در ضمن نگاه کنید به:اوروس گلنده ماتیشقادور، عثمانلی گلنده جوجوق.

عقللیسی هانسی دی

عقللیسی هانسی دی، قاباقدا گئدن زنجیرلی – ترجمه: بین اینها باعقلش همانی است که در جلو میرود و زنجیر دارد (یعنی همه شان بی عقلند).

علی سی دلی، ولی سی دلی

علی سی دلی، ولی سی دلی، بو قیریلمیشین هاممیسی دلی! – مراد آنکه اینجا همه دیوانه شده اند!

عمی (عمو) عمی دییرم که…

عمی (عمو) عمی دییرم که منه قوش توتاسان – عموجانت میخوانم که برایم مرغ بگیری.

عوض عوض

عوض عوض اولدی – این با آن در.

طاسیم دامدان دوشوب

طاسیم دامدان دوشوب، جینگیلتیسین عالم ائشیدیب. نظیر: کوس رسوائی ما بر سر بازار زدند.

طالعون قوزدا سینا

طالعون قوزدا سینا، اوغولدا قیزدا سینا. ترجمه: بختت را در گردو آزمایش کن، در فرند پسر و دختر آزمایش کن.

طاووس هر یانه باخار

طاووس هر یانه باخار فرحلنر، ایاغینا باخار غصه لنر. نظیر: طاوس را به نقش و نگاری که هست خلق – تحسین کنند و او خجل از دست و پای خویش.

طمعی

طاماحی (طمعی) مرتضی علی نین کرمیندن چوخدی – ترجمه: طمعش ار کرم مرتضی علی بیشتر است!

طشت باشی

طشت باشی آغ بخت اولور (ختائی) – مراد آنکه اگر بخواهند دشتمالی را در طشت بشویند از هر سو البسه سفید شروع به باریدن میکند.

طمعکارین سققلی

طمعکارین سقالی مفلسین ماتحتینده اولار – ترجمه: ریش طمعکار در ماتحت مفلس است.

طرلان

طرلان سار یئری وئرمز – ترجمه: کار باز از سار نیاید. نظیر: کاری که چشم میکند ابرو نمیکند.

تویدا

طویدا دونون تانیدون؟ – ترجمه: در جشن قبایت را شناختی؟

طلبه نین ائوی

طلبه نین ائوی او وقت ییخیلار کی، ایکی یئره وعده سی اولا – طلبه زمانی بدبخت میشود که به دو خانه وعده داشته باشد.

طویدا (توی دا) کیسه

طویدا (توی دا) کیسه نین باشین سووزی باغیله باغلاللار – ترجمه: در عروسی سر کیسه را با بند سبزی (تره) می بندند. مراد آنکه در عروسی سر کیسه را باید شل کرد.

طویدان صورا

طویدان صورا حنانی ماتحته یاخاللار – ترجمه: بعد از عروسی حنا را به ماتحت بندند. نظیر: قبای بعد از عید گل منار را خوب است.

صابون قره پالاز آغارتماز

صابون قره پالاز آغارتماز. ترجمه: گلیم سیاه را صابون نمیتواند سفید کند.

صاحبینه نه گون آغلادی

صاحبینه نه گون آغلادی که منه نه گون آغلییه. نظیر: مال مرده، عقب مرده.

صاحبخانه کئفلننده

صاحبخانه کئفلننده قوورما کوپی گلر ائوین آراسینا. ترجمه: صاحبخانه که مست کرد خُم قورمه وسط اطاق میاید.

سققلووه توپوره جاغیمیش

صاقالیوا توپوره جاغیمیش آغزووا دوشوب! – ترجمه: میخواسته به ریشت تف کند، به دهانت افتاده! ماخوذ از داستان معروف.

سققلووی اوشاغ الینه ورمه

صاقالووی اوشاق موشاق الینه وئرمه! – نظیر: عنان را به کهتر نباید سپرد.

سققلیم چیخاناجان

صاقالیم چیخینجا جانیم چیخدی، دونن بیر قیز منه عمی دییب – نظیر: پیری است و هزار عیب!

سققلیم یوخدی

صاقالیم یوخدی، سؤزوم اوتمور – چون ریش ندارم حرفم بی اثر است.

صبر ائلییه ن

صبر ائلییه ن مراده یئتر – ترجمه: صبر کن به مرادت میرسی.

صبر، صبر، آخری بیر سینیخ قبر

صبر، صبر، آخری بیر سینیق قبر – ترجمه: صبر آخرش قبری است آنهم شکسته و ریخته. نظیر: مگر من صبر ایوب دارم؟