در حاشیه‌ها

تای باشیدیر – گل سر سبد است (به شوخی و استهزا در مورد افراد میگویند).

تورکون بودور بودوری تاتین جانین آلیر – از های و هوی و بگیر بگیر ترک تات قالب تهی کند.

ترکی آت ییخار، تاتی ات – ترک را اسب از پا درآورد، تات را گوشت (چاقی).

اووجومی ایله مه میشدیم که! – کف دستم را بو نکرده بودم. مراد آنکه خبر نداشتیم.

آتلیینن پیاده نین معامله سی اولماز – بین پیاده و سوار معامله سر نمیگیرد.

آرا قاریشیب مذهب ایتیب – منظور: اوضاع چنان آشفته است که معلوم نیسن کی به کی است. نظیر: خر تو خر است.

Zahra Farmani بئله دیگ ، بئله دَه چوغوندور !!
ترجمه : این دیگ ( ظرف ) مناسب چنین چغندرهایی ست !!
مورد کاربرد این ضرب المثل را با ذکر مثالی عرض میکنم :
مظفرالدین شاه در یکی از سفرهایش که استاد کمال الملک همراهش بود در پاسخ به خواست استاد که گفت : برای آموزش هنر ( نقاشی بخصوص ) در ایران اساتیدی از فرنگ را دعوت کنیم .
شاه چنین گفت : برای مملکت ما ، این اساتید نیاز نیست ، همان ها که داریم کافیست ….. بئله دیگ بئله دَ چوغوندور !!!!

باش گئتسه آیاق پایدار اولماز – اگر سر رود پای ثابت و پا برجا نماند.

بؤیوک باشین بؤیوک ده بلاسی اولار – ترجمه: سر بزرگ را بلای بزرگ باشد. نظیر: هر که بامش بیش برفش بیشتر.

امثالى كه در باب «الف» با «ائله بير» (ايله بير) شروع ميشوند با «ائله بیل» و یا «دييه سن بس» نيز مستعمل است.

حمامدن گلیرسن ارون ائوینه گئت، پالتار یوماقدان گلیرسن ده دون ائوینه گئت – ترجمه: اگر از حمام میائی بخانه شوهرت برو و اگر از لباسشوئی میائی به خانه پدرت برو.

حمامه گیره ن ترلر چیخار – کسی که حمام میرود عرق نکرده بیرون نیاید. به معنی: هر کار خرج و زحمتی دارد.

حناسی نین رنگی قالمییب – ترجمه و نظیر: حنایش رنگی ندارد.

خير سؤيله مزه دئديلر خير سؤيله سفردن قاييداندا سنه بير دون وئراق، دئدى بلكه قاييتمادوز؟!

خيرون قاپوندا قالسين! – نظير: سرت را بخورد!

آستا قاچان نامرددیر – ترجمه: کسی که آهسته فرار کند نامرد است! یعنی: حالا ندو کی بدو! کودکان موقع بازی این تعبیر را برای تهییج همدیگر بکار میبرند و بطور مزاح حین فرار از مقابل رقیب و یا دشمن نیز مورد استعمال است. کم و بیش با اصطلاح و یا مثل «تو دابانا!» و در عین حال «دابانا قوت!» هم معناست.