هر ايته بير سوموك بورجوم وار -،به هر سگى يك استخوان بدهكارم. اين مثل را در اهانت به طلبكار سمج گويند.
– رضا جنتى راد
هر ايته بير سوموك بورجوم وار -،به هر سگى يك استخوان بدهكارم. اين مثل را در اهانت به طلبكار سمج گويند.
– رضا جنتى راد
یاخینداکی علف ، اوزاخداکی آرپادان یاخشیدیر(و یا:اوزاق یئرین آرپاسیندان ، یاخین یئرین سامانی یاخشیدیر) – نظیر: سیلی نقد به از حلوای نسیه.
ایت الینّن (الیندن) سوموک گمیرمخ اولمور! – نمیشود دست به کاری زد از بس که مردم تقلید میکنند.
یاغیشدان قورتولوپ دولویا دوشدوک – نظیر: از چاه درآمده توی چاله افتادیم.
یانسین چراغی، گلسین ایشیغی – چراغش روشن باشد، نورش بر دوام باشد.
یای وار ، قیش وار، چوخ ایش وار – تابستان هست ،زمستان هست ، کار زیاد است. منظور اینکه این کار طول خواهد کشید.
گئچی سنه قوربان دی اما دری سی یوز مین تومن – بزه فدای سرت (قابلی ندارد) ولی پول پوستش 100هزار تومان میشود. این ضرب المثل در نکوهش تعارفات بیجا کاربرد دارد.
یئدیلر ایچدیلر، مطلبه یئتیشدیلر – نظیر: قصه ما به سر رسید کلاغه به خونه اش نرسید.
دوز یولدا یئریه ممیر، شوخومدا شیللاغ آتیر – در راه صاف نمیتواند راه برود اما در مزرعه لگد میاندازد.
اییرمی دؤرد مین پیغمبره یالوارینجا بیر دانا آللاها یالوار – به جای اینکه به بیست و چهار هزار پیغمبر التماس کنی دست به دامن یك خدا شو.
هاردا آشدی ، اوردا باشدی – هر جا آش هست، آنجا سر (در صدر مجلس) است.
هر زادین تازاسی، دوستون کؤهنه سی – هر چیز تازه اش خوب است دوست کهنه اش.
هرنه سالار سان آشینا، اودا چیخار قاشیقینا – هرچه به آشت بریزی همان به قاشقت میاید. نظیر: هرچه کنی بخود کنی / گر همه نیک و بد کنی.
هئچ ده ن یئی دیر – از هیچی بهتراست. نظیر: کاچی به از هیچی.
ائله بیل نه قورد گلیپ نه زیانکارلیخ ائلی ییپ – نظیر: انگار نه انگار.
واری اولان تاخار، یوخو اولان باخار – کسی که دارد استفاده می کند، کسی که ندارد نگاه می کند. نظیر این نقد بگیر و آن نسیه بدار، و یا: دارندگی و برازندگی.
واریندی گیریش یوخوندی سوروش – اگر داری بفرما، اگر نداری برو بیرون. نظیر: این نقد بگیر و آن نسیه بدار!
ناشی زیرنانی یوغون باشیندان چالار – آدم ناشی، سرنا را ازسر گشادش میزند.
ناهاردان معلومدور شاما نه وار – از نهار معلوم است که برای شام چه غذائی خواهد بود. نظیر: سالی که نکوست از بهارش پیداست.
مغرورلوق ائیله یب اوستادام دئمه — وقت اولار بیریئرده دارا دوشرسن (عاشیق علی عسگر) – احساس غرور نکن و خود را بزرگ مبین چونکه زمانی می رسد که کم می آوری (عاشق علی عسگر).
من دئییرم دم دن دمه، سن دئییرسن دامدان داما – نظیر: من می گویم آسمان، تو می گویی ریسمان.
موسی میسیپ – موسی کر کرده. کنایه از کسی که کار اشتباهی کرده و ساکت و خجل در گوشه ای نشسته.
میردار اسکی اود دوتماز – نظیر: بادمجان بم آفت ندارد.
سولاری بیر ارخه گئتمیر – آب آنها به یک جو نمی رود. کنایه از اینکه اختلاف عقیده و سلیقه دارند.
کار ائشیتمز، یاراشدیرارـ کور گؤرمه ز ، قوراشدیرار – کر نمی شنود و جفت وجور می کند ، کور نمی بیند و سرهم می کند.
کاسبی دَوَه اوستونده بووَه سانجار(و یا: کاسبی، دوه اوستونده ایلان وورار) – آدم بی چیز (فقیر) را وقتی سوار شتر است، رتیل می گزد(ویا:آدم بدبخت اگر روی شتر هم باشد مار آن را نیش میزند).
گئچی نین (کئچی نین) قطوری بولاغین گؤزوندن سو ایچر – بز گر از سر چشمه آب می خورد.
کفنین جیبی یوخدور – کفن جیب ندارد. منظور اینکه کسی مال دنیا را به آخرت نمیبرد.
کورا گئجه گوندوز بیردیر(و یا: کورا نه گئجه نه گوندوز) – کور را شب و روز یکسان است (برای کور شب و روز فرقی ندارد).
کورآللاهدان نه ایستر ، ایکی گؤز بیری ایری بیری دوز – کوراز خدا چی میخواد دوتا چشم، یکی کج یک سالم.
اؤلى ائششك آختارير نالين (نعلين) چكسين – دنبال يك خر مرده ميگردد كه نعلش را در آورد. منظور اينكه: خيلى محتاج است (ضمنا به معنى: خبلى حريص است).
عيرانى يوخ ايشماغا، تخت روانينان گئدير سيشماغا! – نظير: پزى عالى، جيبى خالى!
کیشی توپوردویون یالاماز(و یا: کیشی ده سؤز بیر اولار،کیشی سؤزونون اوستونده دورار) – مرد تفش را لیس نمیزند. نظیر: حرف مرد یکی است، مرد سر حرفی که زده میایستد.
کیشی قیزی اولمایاسان ،کیشی قادینی اولاسان – دختر یک مرد بودن چندان خوب نیست، بهتر این است که زن یک مرد باشی.
قارا قارقانین دا بالاسی اؤزونه خوشدور – بچه کلاغ سیاه هم در نظر مادرش خوشگل است.
قارداشلار ساواشديلار، ابله لر ایناندیلار – برادرها باهم دعوا کردند،ابله ها هم باور کردند.
قارقادان قناری اولماز – کلاغ فقط کلاغ است و نمی توان آنرا به جای قناری جازد.
قارقیشین ایکی باشی اولار – نفرین دو سر دارد.
قازان قازانا دئیر، دیبین قارا دیر- نظیر: دیگ به دیگ میگوید رویت سیاه است.
یاز بوزا قو ی گونه = بنویس روی یخ بگذار جلوی افتاب – کنایه از اینکه :این طلب و پول تو قابل وصول
نیست .
فرستنده: ح – فيس بوك
باش سیز بؤرک اولماز، تات سیز تورک – سر بی کلاه نمیشود، ترک بی تات (نمیشود).
کؤرپو ده ن گئچه نده گؤت گؤته دَیمیشیخ – موقع رد شدن از روی پل، از ناحیه ی ماتحت به هم خورده ایم. اشاره به شخصی است که آشنای خیلی دوری محسوب میشود.
فرستنده در فیس بوک: س.
قاقا اولمایان یئرده ایگدییه قاقا د ییه ر لر – جائی که شیرینی نباشد سنجد را شیرینی گویند.
قورخان باش سالم قالار – سری که بترسد سالم میماند.
قورخان گؤزه چؤپ دوشه ر (و یا: قورونان گؤزه چوپ دوشه ر) – نظیر: موش توی کاسه آدم وسواسی میافتد.
قورخموش آداما قویون باشی جوت گؤرونر (و یا: گؤز گؤردوغوندان قورخار، و یا: ایلان چالمئش آلا چاتی دان قورخار) – نظیر: مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسد.
قورددان قورتولدوغ، غول بیابانه توش گلدیک – از شر گرگ خلاص شدیم، گرفتار غول بیابان شدیم ( از چاله به چاه افتادیم).
دئدیلر عزرائیل اوشاق پایلاییر، دئدی نه وئرسین نه آلسین – نظیر: مرا به خیر تو امیدی نیست شر مرسان.
قورد دومانلیغی سئوه ر – گرگ از پراکندگی، بلبشویی و مه آلودی خوشش می آید تا از فرصت بوجود آمده بتواند به اهداف پلیدش دست یابد.
دئو قولاغينا قورقوشوم! – نظير: از چشم بد دور! خدا نكند! گوش شيطان كر!