(فلان کس) (فلانی) عَلم گزدیریر = (فلانی) همه جا خودش را نشان میدهد، اظهار وجود میکند.
(filanca adam) äläm gäzdirir.
(فلان کس) (فلانی) عَلم گزدیریر = (فلانی) همه جا خودش را نشان میدهد، اظهار وجود میکند.
(filanca adam) äläm gäzdirir.
عمللی-باشلی = درست وحسابی (مانند کارکردن، درس خواندن، فکر کردن درست و حسابی)
شاه عباس یوخوسی گؤرور = (فلانی) به خواب عمیق فرورفته، دچار تخیلات شده.
عیرتی (صفت، قدیمی شده) = مصنوعی، پروتِز، بی قواره، مانند: عیرتی دیش = دندان مصنوعی، عیرتی بؤرک = کلاه بی قواره.
eyräti
عزیز گرامی = (تلفظ گرامی به صورت گیرامی، آ طولانی) عزیز دردانه.
äziz-girami
فلانکس عزرائیله ساققیز وئریپ = فلانی به عزرائیل سقز داده (تا بجود و در مرگش تاخیر شود.) مجازا به معنی فلانی از مرگ در میرود، نمی میرد.
بیری دییپ: عزرائیل اوشاخ پایلییر.
او بیری دییپ: منیمکین آلماسین، وئرمگی باشینا دگسین!
یکی میگوید: عزرائیل بچه توزیع میکند.
دیگری جواب میدهد: بچه مرا ازدستم نگیرد، توزیع بچه به سرش بخورد!
عيرانى يوخ ايشماغا، تخت روانينان گئدير سيشماغا! – نظير: پزى عالى، جيبى خالى!
عزيزلر يئميشدي، قالميشدي گيراميلر – عزیزها خورده بودند, مانده بود گرامی ها! نه دقیقاً ولی مشابه مفهوم ‹آسياب به نوبت› و ‹چراغي كه به خانه رواست به مسجد حرام است› است.
عذاب ملاکه سی دیر – فرشته ی عذاب است.
عوضین بدل آدیندا اوغلو وار – نظیر: عوض عوض دار د گله ندارد.
عیبین اولسا قیل کیمی،گؤرسدرلر فیل کیمی – عیبت حتی اگر باندازه یک موی سر هم باشد گنده اش میکنند.
اوروس گلنده ماتیشقادور، عثمانلی گلنده جوجوخ – نظیر: نان را به مظنه روز میخورد. در ضمن نگاه کنید به: عثمانلی وقتی کوله دور، قیزیل باش وقتی شاطر.
عاشق اولان کوردی – ترجمه: عاشق ها کورند.
عاشيخ اوز وئره ن یئرده آز قالسا یوز ایل قالار.
عاشيق گؤردوغون سؤیله ر – نظیر: قلندر دیده گوید.
عاشیق هارا گئده ر دمی یانینجا (مراغی) – ترجمه: نوازنده هرجا رود آلت موسیقی اش (و یا نوازنده بالابان خود) را هم باید با خودش ببرد.
عاشقی ییغاللار اویناماقدان ئوتور – قاب را برای بازی جمع کنند. مراد آنکه ثروت را باید خرج کرد.
عالم عالمیندور، کچل ده خاله میندور – نظیر: هر کی بفکر خویشه، کوسه بفکر ریشه.
علی سی دلی، ولی سی دلی، بو قیریلمیشین هاممیسی دلی! – مراد آنکه اینجا همه دیوانه شده اند!
عمی (عمو) عمی دییرم که منه قوش توتاسان – عموجانت میخوانم که برایم مرغ بگیری.
عوض عوض اولدی – این با آن در.
عاشق اولان کوردی – ترجمه: عاشق ها کورند.
عاشق اوز وئره ن یئرده آز قالسا یوز ایل قالار.
عاشق گؤردوغون سؤیله ر – نظیر: قلندر دیده گوید.
عاشقین (آشیغین) سؤزی قورتولاندا نیلیم نیلیم چالار – نظیر: به داد تو رسیده ای دل ای دل (ایرج میرزا).
عاشیق هارا گئده ر دمی یانینجا (مراغی) – ترجمه: نوازنده هرجا رود آلت موسیقی اش (و یا نوازنده بالابان خود) را هم باید با خودش ببرد.
عاشقی ییغاللار اویناماقدان ئوتور – قاب را برای بازی جمع کنند. مراد آنکه ثروت را باید خرج کرد.
عاشقه بغداد اوزاق دگیل – برای عاشق بغداد هم دور نیست.
عالم عالمیندور، کچل ده خاله میندور – نظیر: هر کی بفکر خویشه، کوسه بفکر ریشه.
عالم گییه ر چیت تومانی داماقلی، بیز گییه روق یتیم کتان یاماقلی (شاهسونی)=مردم تنبان چيت خوشرنگ مى پوشد، ما يتيم ها هم تنبان وصله دار كتان به تن مى كنيم.
عالمی پلو توتسا، آلا قارقا خوره گین (خوراکین) تاپار – اگر پلو زیر دست و پا بریزد کلاغ بازهم غذای مخصوص خودش را انتخاب میکند.
عباس عباسدان، عباس دا کور عباس دان – نظیر: گدا به گدا، رحمت به خدا.
عثمان کؤینگی دیر – پیراهن عثمان است. نظیر: خون سیاوش است.
عثمانلی وقتی کوله دیر، قیزیلباش وقتی شاطر – نظیر: به هر رنگی در میاید.
عجله اینن یوگوره ن یولدا قالار – نظیر: عجله کار شیطان است.
عزرائیله ساققیز (سقز) وئردی – به عزرائیل سقز داد.
عزیز ئولوب، قارین که ئولمییب – عزیز مرده، شکم که نمرده.
عزیزلر یئمیشدی، قالمیشدی گرامیلر – عزیز ها خورده بودند. مانده بود گرامی ها که بخورند. مراد آنکه: همه میخورند.
عزیزیم عزیز، تربیتی اوندان عزیز – عزیز عزیز است، تربیتش از آن هم عزیز تر.
عشقون وار، داغلارا دوش – اگر عاشق هستی سر به بیابان نه.
عشقین ترس اوواندی اولماز – عشق پشت و رو ندارد.
عقرب ماشاسیدیر – انبر عقرب گیری است. نظیر: دلال مظلمه است.
عقل باشدادیر، یاشدا دگیل – ترجمه: عقل به کلّه است نه به سن.
عقللیسی هانسی دی، قاباقدا گئدن زنجیرلی – ترجمه: بین اینها باعقلش همان زنجیر بدست صف اول است (یعنی همه شان بی عقلند).
عقل عقلدن ئوتگون اولار – عقل از عقل برتر است. مراد آنکه باید مشورت کرد.
عقلووی ائشّک عقلینه وئرسن آپارار چیخاردار آرپا تایاسینا.
علی بؤرکون ولی باشینا، ولی بؤرکون علی باشینا – کلاه علی به سر ولی، کلاه ولی به سر علی.
عمو عمو دییره م که منه قوش توتاسان – ترجمه: عموجانت میگویم که برایم مرغ بگیری.
عاشقین (آشیغین) سؤزی قورتولاندا نیلیم نیلیم چالار – نظیر: به داد تو رسیده ای دل ای دل (ایرج میرزا).