طوی گئجه سی

توی گئجه سی گلین ائوده قالماز، یاس گئجه سی ئولی یئرده – ترجمه: شب زفاف عروس در خانه (پدری) نماند و شب عزا میت بر روی زمین نماند.

طویومدا اوینامیسان؟

تویومدا اوینامیسان؟ یاسیمدا آغلامیسان؟ دوستلوغون نه بابتدن دیر؟ – ترجمه: در عروسی ام رقصیده ای؟ در عزایم گریه کرده ای؟ دوستی ما از کجاست؟

تویا گدن

طویا گئدن یایا دا گئده ر – نظیر: هر که به عروسی رفت به عزا نیز میرود.

طویونان دیبینده ن یوخدی

طویونان دیبینده ن یوخدی، دییر آت یهرله – نظیر: خواجه در فکر نقش ایوان است / خانه از پای بند ویران است.

زحمت سیز

زحمت سیز بال ییلمز. نظیر: بی رنج گنج میسر نمیشود.

زر قدرین زرگر بیلر

زر قدرین زرگر بیلر. ترجمه و نظایر: قدر زر زرگر شناسد قدر گوهر گوهری. علی را قدر پیغمبر شناسد.

زری ده وار، زورو دا

زری ده وار، زورو دا. ترجمه: هم زر دارد هم زور. مراد آنکه بموقع تشویق میکند و بموقع تنبیه و توبیخ.

زمانییه اویماخ گره ک

زمانییه اویماق گره ک. نظیر: زمانه با تو نسازد تو با زمانه بساز.

زمستان چکمیین بلبل

زمستان چکمیین بلبل بهارین قدرینی بیلمز – محبت بیر بلا شئی دیر گرفتار اولمییان بیلمز. نظیر: دو دوست قدر شناسند حق صحبت را – که مدتی ببریدند و باز پیوستند.

خوروز باننامینده

خوروز باننامینده سحر اولماز؟ – خروس نخواند صبح نمیشود؟

حمامچی حمامچی نی گؤرنده

حمامچی حمامچی نی گؤرنده صندوقی ئوپر – حمامی که حمامی دیگری را ببیند صندوق را میبوسد. نگاه کنید به: دلاک دلاکین…

حمامدا اوخوماخ

حمامدا اوخوماق، غربتده ئوگونماق – ترجمه: آواز خوانی در حمام و خود ستائی در دیار غربت. نظیر: لاف در غربت و گوز در بازار مسگران.

حمامدا دلی وار

حمامدا دلی وار – نظیر: محتسب در بازار است، ماست ها را کیسه کن.

حمامدان چیخانین اری

حمامدان چیخانین اری اولاسان، سفردن گله نین آروادی – ترجمه: شوهر زنی باشی که از حمام آمده و زن شوهری باشی که از سفر آمده.

حمامدن گلیرسن

حمامدن گلیرسن ارون ائوینه گئت، پالتار یوماقدان گلیرسن ده دون ائوینه گئت – ترجمه: اگر از حمام میائی بخانه شوهرت برو و اگر از لباسشوئی میائی به خانه پدرت برو.

حمامدن گلیرسن

حمامدن گلیرسن ارون ائوینه گئت، پالتار یوماقدان گلیرسن ده دون ائوینه گئت – ترجمه: اگر از حمام میائی بخانه شوهرت برو و اگر از لباسشوئی میائی به خانه پدرت برو.

حمام ساتیلدی

حمام ساتیلدی جانیم دا قورتولدی – نظیر: حاجی مُرد، شتر خلاص.

حماما گیره ن

حمامه گیره ن ترلر چیخار – کسی که حمام میرود عرق نکرده بیرون نیاید. به معنی: هر کار خرج و زحمتی دارد.

حنا چوخ اولسا

حنا چوخ اولسا ماتحته یاخارلار – ترجمه: حنا که فراوان شد به ماتحت بندند.

حناسی نین رنگی

حناسی نین رنگی قالمییب – ترجمه و نظیر: حنایش رنگی ندارد.

حمدی اوخومامیش

حمدی اوخومامیش، سوره یه باشلیر – حمد را نخوانده، شروع بخواندن سوره (سوره توحید) میکند.

حیاسی اولمییانین

حمدی اوخومامیش، سوره یه باشلیر – حمد را نخوانده، شروع بخواندن سوره (سوره توحید) میکند.

حیاسی اولمییانین

حیاسی اولمییانین ایمانی دا اولماز – نظیر: کسیکه حیا ندارد ایمان نیز ندارد.

حیوان آریخلیخدان اوزولور

حیوان آریخلیقدان اوزولور، انسان یوغونلوقدان – ترجمه: حیوان از فرط لاغری بمیرد و انسان از فرط چاقی.

خير سؤيله مزه

خير سؤيله مزه دئديلر خير سؤيله سفردن قاييداندا سنه بير دون وئراق، دئدى بلكه قاييتمادوز؟!

خيرون قاپوندا

خيرون قاپوندا قالسين! – نظير: سرت را بخورد!

خيرى اولسيدى

خيرى اولسيدى آدين قويارديلار خيرالله – اگر خيرى داشت اسمش را ميگذاشتند خيرالله.

خيبر قلعه سين

خيبر قلعه سين فتح ائله ميسن؟ – مگر قلعه خيبر را فتح كرده اى؟!

خير ايسته قونشووا

خير ايسته قونشووا، خير گلسين باشووا – براى همسايه خواهان خير شو تا خير ببينى.

خير سؤيله مزه دئديلر

خير سؤيله مزه دئديلر خير سؤيله سفردن قاييداندا سنه بير دون وئراق، دئدى بلكه قاييتمادوز؟!

خيرون قاپوندا قالسين

خيرون قاپوندا قالسين! – نظير: سرت را بخورد!

خيرى اولسيدى

خيرى اولسيدى آدين قويارديلار خيرالله – اگر خيرى داشت اسمش را ميگذاشتند خيرالله.

چيخان قان

چيخان قان داماردا قالماز – خون خارج شدنى (زيادى) در رگ نماند.

چيگ اتده ن

چيگ اتده ن ننه ده بيزاردير بالا دا – از گوشت خام هم مادر بيزار است و هم فرزند. مراد آنكه هيچكس علاقه نشان نميدهد گوشت خامى را كه از بازار رسيده بشويد، پاك كند و ببُرد.

چيگنيمين ياماغى

چيگنيمين ياماغى دگيل – وصله دوشم نيست. نظير: وصله ناجور است.

چيگ نخود

چيگ نخود آغزيندا ايسلانماز – نخود خام در دهانش خيس نميشود. رجوع شود به: آغزيندا لپه…

چينه دانى بوشدی

چينه دانى بوشدور – چينه دانش خاليست. نظير: چنته اش خاليست.

جیبیم کیمین

جیبیم کیمین تانیرام – ترجمه: مثل جیبم خوب میشناسمش. ن: جیکک و بوککون…

جیبیمین پامبیخلاری

جیبیمین پامبوقلاری الیمه گلیر – ترجمه: پنبه های جیبم بدستم میایدو بمعنی: جیبم را تار عنکبوت گرفته.

جیس مادیان

جیس مادیان بالانی دؤشونده ساخلار – ترجمه: این را شما ترجمه کنید!!

جیککین، بوککون

جیککین، بوککون تانیرام (یا: جیک و بوککونه بلدم) – چنان میشناسمش که فرنگی ساعتش را نشناخته.

توبه توخلوخدان

توبه توخلوقدان چیخار دعوا یوخلوقدان – توبه از بی نیازی است و دعوا بخاطر آزمندی.

تورپاخدان سس

تورپاقدان سس چیخماز – از خاک آوازی بر نیاید. نظیر: بر نیاید ز کشتگان آواز.

توخ دییه ر آجالمارام

توخ دییه ر آجالمارام، آج دییه ر توخالمارام – سیر گوید گرسنه نخواهم شد و گرسنه گوید سیر نخواهم شد.

توخون آجدان

توخون آجدان خبری اولماز – سیر از حال گرسنه خبردار نیست.

توخی ترپتمه

توخی ترپتمه، آجی دیندیرمه – با آدم سیر کاری نداشته باش، آدم گرسنه را به صحبت نگیر.

توسباغا قینیندان چیخدی

توسباغا قینیندان چیخدی قینین بگنمدی – لاک پشت از غلافش بیرون آمد غلافش را نپسندید.

توکی دیریلیب

توکی دیریلیب – «مویش زنده شده» بمعنی: آبی زیر پوستش دویده.

تولانبارچی

تولانبارچی اشّگی، گلابتون نوختا – نظیر: سگ گر و قلاده زر ویا: سر کچل و عرقچین.

تولانبار دامیندا

تولانبار دامیندا لاله – بام تون و گل لاله. نظیر: طاوس و خانه دهاتی!